گفتمان‏کاوی روایات امام صادق درخصوص کیفیت مواجهه با حاکم جائر

نویسندگان
doi
10.22052/hadith.2024.253800.1399
چکیده

اهمیت دانش فقه‌الحدیث و غِنابخشی به آن همواره مورد توجه بوده است. بهره‏گیری از دانش‏های جدید نیز با توجه به ملاحظات فهم متون دینی می‏تواند در این راستا تعریف شود. در این پژوهش با کاربست روش تحلیل گفتمان پدام به گفتمان‌کاوی مجموعه روایات امام صادق t در موضوع چگونگی مواجهه با حاکم جائر پرداخته شده است. در این مقاله با بررسی روایات در بسترهای فکری، علمی و سیاسی و با تحلیل آن‏ها در پنج فضای متفاوت، الگویی منسجم در این خصوص به دست آمد. نتایج حاصل شده در این زمینه ضمن نشان دادن نقاط افتراق با دیگر جریان‌ها و گفتمان‌های فکری و سیاسی در این زمینه، حاکی از طرح گفتمانی با دال مرکزی «عدم مشروعیت حاکم جائر» در مقابل دیگر گفتمان‏های متخاصم و هم‏عرض با شیعۀ امامیه است. برایند تحلیل روایات نشانگر راهبردهایی در سطوح سلبی و ایجابی، برای پیروان است که کنش منفعلانه در این خصوص پیامدهای سوء فردی و اجتماعی به همراه داشته و درمقابل، واکنش فعالانه در این عرصه می‏تواند زمینۀ تقویت قدرت و تسلط گفتمان جبهۀ حق را فراهم کند.