فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ازجمله گزارش‌های تاریخی در سیرۀ اخلاقی پیامبر عظیم‌الشأن 2 در حق‌الناس، روایتی تاریخی است که به حدیث قضیب ممشوق شهرت یافته است. این روایت نقلی است در قصاص‌خواهی پیامبر 2 در آخرین روزهای عمرشان در مسجدالنبی و تقاضای قصاص ازطرف یکی از صحابه به‌سبب وارد کردن ضربه‌ای غیرعامدانه ازسوی رسول‌الله بدو.پس از نقل مکرر آن در طی قرون گذشته، این سخن در دورۀ اخیر مورد بررسی و نقد جدی‌تری قرار گرفته؛ هرچند نقدی از آن را در دوران گذشته اولین‌بار ابن‌جوزی به دست داده است. روایت یادشده پس از نقد سندی و متنی و کلامی و فقهی و اخیراً نقد روایت‌شناسی و نیز پیگیری روایت در اخبار منتقله مورد توجه منتقدان قرار گرفته است. مقالۀ پیش رو با نگاهی انتقادی به نقدهای سندی و متنی روایت یادشده، هم سند روایت را قابل قبول/صحیح دانسته و هم تنافی آن را با قواعد فقهی مسلم فریقین و نیز مبانی کلامی مردود دانسته و از اعتبار این سخن که بیش از فقه بر اخلاق والای پیامبر/خلق عظیم مبتنی است دفاع می‌کند. به دیگر سخن، این حدیث در باب اخلاق قابل استناد و ارزیابی است نه فقه و بین این دو فاصله و تمایز است. سیرۀ پیامبر 2 رفتاری اخلاقی است که جنبۀ فقهی لزوماً در آن مورد توجه نیست. بااین‌حال این نوشتار مدعی است که این روایت ازجمله روایات منتقلۀ مثبت/صواب است و منتقله بودن سبب ضعف آن نمی‌شود که هیچ، به‌سبب تلقی به قبول آن در فریقین باعث تقویت آن می‌شود.