فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرآن معجزه‌ای الهی است که اندیشمندان تلاش‌های گسترده‌ای برای فهم و تفسیر آن انجام داده‌اند. برای رسیدن به تفسیر صحیح قرآن به علوم متنوعی نیاز است که یکی از آن‌ها شناخت اسباب نزول است. اسباب نزول در فهم صحیح و عمیق آیات قرآنی، سهم بسزایی داشته و باعث آشنایی با فضای نزول و فهم مقصود آیات می‌گردد. اختلاف مبانی اعتقادی و رجالی و حدیثی شیعه با اهل‌سنت، در انتخاب اسباب نزول تأثیرگذار است. بااین‌حال شیخ طوسی در تفسیر التبیان ، از اسباب نزول اهل‌سنت، مواردی را نقل نموده است. مسلماً نقل اسباب نزول اهل‌سنت بدون در نظر گرفتن تفاوت‌ها و معیارهای نقل، باعث آسیب به تفاسیر شیعه خواهد شد؛ لذا ضروری است که روش‌های شیخ طوسی را در گزینش اسباب نزول اهل‌سنت بررسی نمود. مقالۀ حاضر با مروری بر منابع و روش‌های تفسیری شیخ طوسی در اسباب نزول تفسیر التبیان ، روشن می‌سازد که ایشان از روش‌ها و معیارهای خاصی استفاده نموده و بر همین اساس، روایات و اسباب نزول اهل‌سنت را با دو رویکرد پذیرشی یا انتقادی نقل نموده است. رویکرد پذیرشی به‌معنای مطابقت یا عدم مخالفت سبب نزول اهل‌سنت با قرآن، مذهب، تاریخ، اجماع و... و رویکرد انتقادی به‌معنای نقد، تعریض، بطلان، پاسخ یا احتجاج به اسباب نزول اهل‌سنت. بنابراین نیازها، تنگناها و پرسش‌های اساسی در آن زمان، ازجمله نکاتی است که در ذکر اسباب نزول اهل‌سنت در تفسیر التبیان نقش داشته است.