فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قاعد ۀ نفی سبیل بر بسیاری از قواعد فقهی حاکم بوده و بسیاری از روابط فردی و اجتماعی و حتی رابط ۀ دولت اسلامی با دولت‌های غیراسلامی در زمینه‌های مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و... را تحت‌ پوشش قرار می‌دهد. برای اثبات این قاعده، ادل ۀ فراوانی اقامه شده است. مهم‌ترین مبنای روایی این قاعده، روایت «الْإِسْلَامُ یَعْلُو وَلَا یُعْلَى عَلَیْهِ» است که از مراسیل شیخ صدوق می‌باشد. پذیرش این روایت ازنظر سندی، نزد برخی مشروط به پذیرش مراسیل شیخ صدوق به‌عنوان مسانید و نزد برخی دیگر که قائل به پذیرش مراسیل شیخ‌ صدوق نیستند، متکی بر عمل اصحاب است که آن را جبران‌کنند ۀ ضعف سند می‌دانند. بعضی دیگر نیز با ارائ ۀ راه‌حل‌هایی سعی در اثبات حجیت سندی این روایت داشته‌اند. به نظر می‌رسد هیچ‌یک از این امور مفید فایده نبوده و نمی‌تواند حجیت سندی روایت را اثبات کند؛ هرچند مفاد روایت را ازطریق عقل که از دیگر منابع استنباط است، به‌راحتی می‌توان اثبات کرد. ضرورت این پژوهش ازآن‌روست که نشان می‌دهد حجیت سندی روایات حتی دربار ۀ قواعد بسیار مهم و کاربردی مانند قاعد ۀ نفی سبیل تابع اصول شناخته‌شده است که در صورت فقدان آن‌ها نمی‌توان روایات را حجت دانست. این پژوهش که به روش توصیفی‌تحلیلی است، درصدد بیان اعتبارسنجی سندی روایت «الاسلام یعلو و لایعلی علیه» است.