الگوی حکمرانی داده‌محور: تاب‌آوری سازمان‌های دولتی در مواجهه با بحران

doi
10.47176/SMOK.2026.1990
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی حکمرانی داده­محور برای تاب­آوری سازمان­های دولتی در مواجهه با بحران انجام گرفت. روش پژوهش: جامعه آماری پژوهش را  اساتید و مدیران سازمان‌های دولتی تشکیل می­دهند که با استفاده از روش نمونه­گیری هدفمند 16 نفر به عنوان مشارکت­کننده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته است که برای روایی ابزار از روش‌های بازبینی توسط خبرگان و اجرای پایلوت مصاحبه‌ها استفاده شد. همچنین جهت پایایی داده‌ها نیز از روش کدگذاری مستقل توسط دو پژوهشگر و مقایسه نتایج بهره گرفته شد. در تحلیل داده‌ها، مصاحبه‌ها ضبط و کدگذاری شدند. تحلیل مضمون با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA انجام گرفت و در نهایت الگوی حکمرانی داده­محور تدوین گردید. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد حکمرانی داده‌محور، متأثر از مجموعه‌ای از عوامل مؤثر همچون زیرساخت­های داده­ای، حمایت مدیریت و ... است که از طریق راهبردهایی نظیر یکپارچه‌سازی داده‌ها، بهره‌گیری از هوش مصنوعی و ... عملیاتی می‌شود. تحقق این الگو منجر به پیامدهایی همچون افزایش تاب‌آوری سازمانی، بهبود سرعت و کیفیت تصمیم‌گیری و ... می‌گردد. بحث: سازمان‌های دولتی با نهادینه‌سازی حکمرانی داده‌محور و سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌ها و توانمندی‌های داده‌ای، می­توانند از آن به‌عنوان یک رویکرد راهبردی در مدیریت بحران و افزایش تاب‌آوری سازمانی بهره گیرند. نتیجه‌گیری: حکمرانی داده‌محور، با نهادینه‌سازی عقلانیت داده‌بنیان در سطوح تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری، امکان مدیریت فعال عدم‌قطعیت، کاهش شکنندگی ساختارهای دولتی و افزایش ظرفیت انطباق‌پذیری در شرایط بحرانی را فراهم می‌سازد و می‌تواند مبنایی راهبردی برای بازطراحی نظام حکمرانی عمومی در عصر بحران‌های پیچیده و داده‌محور تلقی شود.