بررسی تأثیر اکوسیستم اینترنت اشیاء و تحلیل کلان داده بر هوش راهبردی سازمان با میانجی گری اکولوژی خلق ارزش

doi
10.47176/SMOK.2026.1978
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، تبیین نقش هم‌افزای اکوسیستم اینترنت اشیاء، تحلیل کلان‌داده و اکولوژی خلق ارزش در شکل‌گیری هوش راهبردی سازمان است. این تحقیق با ارائه یک چارچوب یکپارچه، به خلأ تبدیل داده‌های محیطی به دانش کاربردی برای برنامه‌ریزی بلندمدت استراتژیست‌ها پاسخ می‌دهد. روش پژوهش: این پژوهش توصیفی - پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعه آماری متخصصان شرکت‌های دانش‌بنیان بودند که از میان آن‌ها ۲۰۸ پرسش‌نامه محقق‌ساخته (۴۸ گویه‌ای) جمع‌آوری شد. روایی و پایایی ابزار (آلفای کرونباخ=۰.۸۰۳ و    ( CR> 0.7  تأیید شد. تحلیل داده‌ها با روش حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم‌افزار SmartPLS 4.0 انجام گرفت. یافته‌ها: مدل ساختاری (PLS-SEM) نشان داد متغیرهای مستقل ۷۲.۹٪ از واریانس هوش راهبردی را تبیین می‌کنند. تمام فرضیه‌ها تأیید شدند: اکولوژی خلق ارزش (β=0.693)، تحلیل کلان‌داده(β=0.462) و اکوسیستم اینترنت اشیاء (β=0.375) تأثیر مثبت و معناداری بر هوش راهبردی دارند. همچنین، نقش میانجی جزئی اکولوژی خلق ارزش با شاخص سوبل و شمول واریانس تایید شد. بحث: زیرساخت فناوری به‌تنهایی برای برتری استراتژیک کافی نیست؛ یکپارچه‌سازی هم‌افزای اکوسیستم اینترنت اشیاء (IOTE) و کلان‌داده‌ها (BDA)  از طریق اکولوژی خلق ارزش (VCE) حیاتی است. نقش میانجی VCE نشان می‌دهد هم‌راستایی اکولوژیک، تبدیل داده‌های خام به دوراندیشی استراتژیک را ارتقا داده و از تحلیل‌های سنتی فراتر می‌رود. سازمان‌ها باید اکولوژی‌ای پرورش دهند که در آن بینش‌های داده‌محور با الزامات خلق ارزش هم‌راستا باشند. نتیجه‌گیری: توسعه هوش راهبردی نیازمند اکوسیستم‌های دیجیتال به‌هم‌پیوسته برای تبدیل داده‌ها به دوراندیشی کاربردی است. یکپارچه‌سازی این فناوری‌ها، یادگیری مستمر، همکاری بین‌سازمانی و مزیت رقابتی پایدار را در بازارهای پویا برای سازمان‌ها به ارمغان می‌آورد.