تحول مدیریت دانش با هوش مصنوعی: سنتز الزامات، چالش‌ها و فناوری‌های هوش مصنوعی در مدیریت دانش

doi
10.47176/SMOK.2026.1987
چکیده

هدف: ادغام هوش مصنوعی و مدیریت دانش به ضرورتی راهبردی در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است، اما پژوهش‌های پیشین فاقد چارچوبی جامع برای تبیین تحول نظام‌مند مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی بوده‌اند. این پژوهش با هدف ارائه یک مدل یکپارچه از عوامل مؤثر بر این تحول و روابط متقابل میان آن‌ها انجام شد. روش پژوهش: این مطالعه کیفی با استفاده از روش فراترکیب و بر اساس الگوی هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو، انجام شد. جامعه پژوهش شامل آثار علمی منتشرشده در حوزه هوش مصنوعی و مدیریت دانش طی سال‌های 2010 تا 2025 بود. داده‌ها از طریق کدگذاری، طبقه‌بندی و تلفیق مضامین تحلیل شدند. یافته‌ها: در مجموع، 371 کد اولیه در قالب 24 کد محوری و چهار بُعد اصلی شامل الزامات، موانع، مزایا و کاربردها سازمان‌دهی شدند. نتایج نشان داد که موفقیت مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی به تعامل عوامل فناورانه، انسانی، سازمانی و فرهنگی وابسته است و الزامات زیرساختی و انسانی نقش مهمی در رفع موانع پیاده‌سازی دارند. بحث: یافته‌ها بیانگر آن است که تحول اثربخش مدیریت دانش مستلزم همسویی قابلیت‌های فناورانه، شایستگی‌های انسانی و فرهنگ سازمانی است و چارچوبی پویا برای تبیین ارتباط میان الزامات، چالش‌ها و مزایای ناشی از هوش مصنوعی ارائه می‌کند. نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی، مدیریت دانش را به نظامی هوشمند و پویا تبدیل کرده است. تحقق پایدار این تحول مستلزم زیرساخت مناسب، منابع انسانی توانمند، فرهنگ سازمانی حمایتی و حکمرانی اخلاقی است و می‌تواند مزیت رقابتی مبتنی بر دانش را در اقتصاد دیجیتال تقویت کند.