فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاوۀ آهنگر، شخصیّتِ معروف داستان‌های ملّی و آغازگر قیامِ فریدون، به‌رغم حضورِ تقریباً گسترده‌اش در متون دورۀ اسلامی، در هیچ یک از متونِ ایرانیِ پیش از اسلام دیده نمی‌شود. همین مسأله پژوهشگران را به کندوکاو دربارۀ اصل و ریشۀ داستان او وادشته و تا کنون نظریات گوناگونی در این باره مطرح شده است. ما نیز در این مقاله کوشیده‌ایم، با جست‌وجویی کتابخانه‌ای و روشی توصیفی ـ تحلیلی، ضمنِ بررسی و نقدِ پژوهش‌های پیشین، با درنگی بر نام و کارکردِ کاوه و متعلقاتِ او در داستانِ فریدون، به انگاره‌ای دیگر دربارۀ او دست یابیم. بر پایۀ جست‌وجوهای ما، کاوه می‌تواند نمودی دیگر از گاو باشد که نه تنها در داستانِ فریدون، بلکه از آغاز آفرینش در اسطوره‌های ایرانی نقش مهمی علیه اهریمن بر عهده دارد. پس از کشته شدن برمایه به دست ضحّاک، که نمود گیتیک اهریمن است، گاو در قالبِ شخصیّتی انسانی و با کمکِ آهن که ابزاری اورمزدی در برابر اهریمن است، به یاری فریدون می‌آید. نمودی دیگر از این حیوانِ اهریمن‌ستیز گرزۀ گاوسر است که مانند کاوه آمیخته‌ای از گاو و آهن است و فریدون با آن ضحّاک را به بند می‌کشد.