فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر به موضوع جایگاه زنان مشرق‌زمین در آثار آلکساندر پوشکین، مِهر ادبیات روسی می‌پردازد. داستان‌های کهن شرقی از قصه‌های کتاب‌های مقدس گرفته تا قصه‌های هزار‌و‌یک شب شهرزادِ قصه‌گو همیشه مورد توجه شاعران و نویسندگان روس بوده است. عطش شناخت فرهنگ مشرق‌زمین از سوی ادیبان روسی شگفت‌آور است. برخی با سفر و عده‌ای نیز با بهره از نوشته‌ها و شنیده‌ها، اشعاری با مضامین شرقی سروده‌اند که نقش زنان در آنها کلیدی است. پوشکین، شاعر و نویسندۀ سدۀ زرّین ادبیات روسی با بهره‌‌گیری از فرهنگ شرقی آثاری آفرید که در آنها به حال و هوای زن شرقی جلوۀ ویژه‌ای داده‌ است. هدف پژوهش حاضر پاسخ به این سؤالات است: پوشکین از چه منظری به موضوع زن شرقی در آثار خود پرداخته‌ است؟ او در آثارش زنان شرقی را مورد ستایش و تمجید قرار داده‌ یا نکوهش؟ آیا هدف او از توصیف شخصیت زنان ایجاد گفت‌و‌گوی بینافرهنگی است؟ با بررسی موتیو زن شرقی در آثار این شاعر و نویسندۀ روس به این نتیجه می‌رسیم که ابعاد گوناگون زندگی فردی و اجتماعی زنان برای او مهم بوده است. او بنا به اقتضای حال و هوای درونی و شرایط خود دست به خلق آثاری دربارۀ زنان شرقی زده‌ است. موضوع زن شرقی، گاهی با بهره‌گیری از کهن‌الگوهای کتاب‌های مقدس، در زمینه‌های سیاسی، تاریخی، دینی - عرفانی، اجتماعی، اخلاقی و عشق زمینی- احساسی پس‌زمینۀ اصلی برخی از آثار او است. آثار پوشکین کمک شایسته‌ای در شناخت زنان شرقی در ابعاد گوناگون داشته و تأثیر عمیقی بر جامعه روسی گذاشته‌ است.