بررسی تطبیقی روند بومیسازی در اقتباسهای سینمایی از رمان بوف کور بوف کور رائول روییز و بزرگراه گمشده دیوید لینچ
نویسندگان
1 گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه ادبیات نمایشی، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jor.2025.395978.2652چکیده
در مطالعات اقتباس، بومیسازی به مجموعه راهکارهایی اطلاق میشود که اقتباسکننده برای همخوانسازی یک اثر با فرهنگ مقصد به کارمیگیرد. در این فرآیند، انطباق اثر با هنجارهای فرهنگی مقصد، قصد و استراتژی اقتباسکننده و دریافت مخاطب بیش از وفاداری به متن اصلی اهمیت دارد. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریات اقتباس، بویژه مفهوم بومیسازی نزد هاچن، و با در نظر گرفتن خوانشهای مختلف از بوف کور صادق هدایت، به بررسی تطبیقی و کیفی روند و شگردهای بومیسازی در اقتباس سینمایی از رمان بوفکور، توسط دو فیلمساز از دو بافت جغرافیایی متفاوت میبپردازد یکی رائول روییز فیلمساز شیلیایی و دیگری دیوید لینچ فیلمساز آمریکایی. بنابر یافتههای پژوهش هر دو فیلمساز با شیوههایی متفاوت، اثر هدایت را با جغرافیا، فرهنگ، زیست، دغدغهها و سبک خود سازگار کردهاند که به تغییر معنای اثر و خلق آثاری جدید منجر شده است. اقتباس روییز همخوان با تجربۀ زیستۀ فیلمساز، با تأکید بر تجربۀ مهاجرت، بیگانگی و تصادم فرهنگی، به بازتابی از هویت پسااستعماری بدل شده است؛ درحالیکه لینچ با تلفیق درونمایههای روانشناختی و مؤلفههای ژانر نوآر، بوف کور را، در بستری مدرن و آمریکایی بازتفسیر کرده است. این مقاله نشان میدهد که اقتباسهای میان فرهنگی نه بازتولید، بلکه بازآفرینیهایی هستند که معنای تازه و همخوان با فرهنگ خود، در بستر جدید خلق میکنند.