بازنمایی مفاهیم «زیستسیاست» و «حکومتمندی» فوکو در نمایشنامۀ کپنهاگ اثر مایکل فرین
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات انگلیسی، پردیس البرز دانشگاه تهران،تهران،ایران
2 گروه زبان و ادبیات انگلیسی،دانشکده زبانها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران.تهران،ایران
3 گروه هنرهای زیبا.دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی،تهران،ایران
doi
10.22059/jor.2025.386736.2591چکیده
مایکل فرین ( 1933.م) نمایشنامهنویس بریتانیایی است که در دورۀ زمامداری تاچر (1979-1990) در انگلستان آثاری با مضامین سیاسی- اجتماعی از خود به جای گذاشت. آثار این نویسنده تحت تأثیر ایدئولوژی حاکم و معضلات سیاسی در دوره تاچر و مفهوم نئولیبرالیسم بودند. نمایشنامۀ کپنهاگ یکی از مهمترین آثار وی، در بستری از تحولات جنگ جهانی دوم و همچنین جنگ سرد در قرن بیستم و ظهور فیزیک کوانتوم شکل میگیرد و با ارائۀ تعریف جدیدی از مفاهیم نظارت و کنترل، به روابط پیچیدهتری از قدرت و دانش، به مفاهیم فوکویی میپردازد. هدف از این پژوهش، بررسی و تحلیل مفاهیمی مانند حکومتمندی و زیستسیاست است که مفاهیمی اصلی در مطالعۀ شرایط اجتماعی دوران حکومت تاچر محسوب میشوند. این مفاهیم توسط فوکو به نقد و بررسی کشیده شدهاند و در اندیشۀ مدرن جایگاه گفتمانی مهمی مییابند. در همین راستا، بررسی مفاهیم زیستسیاست و حکومتمندی در نمایشنامۀ کپنهاگ نشان میدهند که چگونه فرین، دوران تاچر را با مفاهیم فوکویی بازخوانی کرده و شکلگیری این مفاهیم را در دورۀ تاریخی تاچر تحلیل کرده است. همچنین تأثیر و نقش دانش در شکلگیری مفاهیم فوکویی، چه در نمایشنامۀ کپنهاگ و چه در دورۀ تاچر، قابل بررسی میشود و این چشم انداز را ایجاد میکند که بتوان با کاربست این مفاهیم در یک متن ادبی، دریچهای برای آشکار ساختن حقایق اجتماعی و سیاسی زمانۀ تألیف آن اثر، یافت
