فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فتحعلی‌شاه با اعمال سیاست انتصاب فرزندانش به حکومت ایالات و ولایات، قدرت خاندان خود را در سرتاسر ممالک محروسۀ ایران بسط داد. این روش حکمرانی سبب رقابت تنگاتنگ شاهزادگان حکمران به ویژه فرزندان ارشد بر سر ولیعهدی شد. در این میان حسینعلی‌میرزا با لقب فرمانفرما به حکومت فارس و مناطق جنوبی ایران منصوب شد. مسأله این است که حسینعلی‌میرزا چه جایگاهی در منازعات تاج‌خواهی فرزندان فتحعلی‌شاه داشت؟. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با رویکردی تحلیلی، جایگاه و عملکرد حسینعلی‌میرزا در منازعات جانشینی دورۀ فتحعلی‌شاه و اوایل محمدشاه مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد حسینعلی‌میرزا با بهره‌گیری از موقعیت، ثروت و میراث باستانی ایالت فارس خود را به یکی از قدرتمندترین شاهزادگان کشور و مدعی ولیعهدی تبدیل کرد. پس از معاهدۀ ترکمانچای که اقتدار فتحعلی‌شاه و عباس میرزا ولیعهد کاهش یافت، سیاست‌های گریز از مرکز او بیشتر شد. با مرگ عباس‌میرزا، حسینعلی‌میرزا به رقابت با محمدمیرزا بر سر مقام ولیعهدی برخاست و با مرگ فتحعلی‌شاه این رقابت را شدت بخشیده و در شیراز با عنوان حسینعلی‌شاه خود را پادشاه ایران معرفی کرد.