فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: خلاقیت مهارتی‌ آموزش‌دادنی است که کتاب‌های درسی نقش مهمی در پرورش آن دارند. تحلیل کتاب‌های درسی، این فرصت را فراهم می‌کند تا علاوه بر ارزیابی وضعیت موجود، برنامه‌هایی برای بهبود کیفیت یادگیری فراهم آورد. هدف از این پژوهش، بررسی کتاب شیمی پایة یازدهم از نظر توجه به مؤلفه‌های اصالت، روانی و انعطاف‌پذیری به‌عنوان بخشی از عناصر توسعة خلاقیت از دیدگاه گیلفورد است. روش‌ها‌: این پژوهش از نوع توصیفی-پیمایشی بوده و با روش تحلیل محتوای کمی انجام‌شده است. از کتاب شیمی پایة یازدهم چاپ سال 1401 به عنوان جامعة آماری استفاده شد و نمونة آماری این پژوهش، همان جامعة آماری بود. برای سنجش محتوا، با توجه به مؤلفه‌های اصالت، روانی و انعطاف‌پذیری، فرمی استاندارد و مناسب طراحی شد. روایی­ صوری و محتوای فرم مذکور، توسط متخصصان موضوعی، برنامه درسی و آموزش شیمی بررسی شد که در سطح قابل‌ قبول تشخیص داده­شد. برای سنجش پایایی، از ضریب همبستگی هولستی استفاده گردید که مقدار این ضریب، 78/0 به‌دست آمد. یافته‌ها: میزان توجه به شاخص‌های اصالت، روانی و انعطاف‌پذیری در کل کتاب بر اساس درصد فراوانی مؤلفه‌ها به ترتیب، %77/0، %93/1، %80/0 است. نتیجه‌گیری:  این بی‌توجهی به مؤلفه‌های خلاقیت، نشان‌دهنده ضعف نسخه فعلی کتاب در پرورش مهارت ذکرشده است. با توجه به اهمیت این مهارت برای مواجهه با مسائل و چالش‌های آینده، بازنگری و توجه خاص به بسترهای پرورش و ارائه آن در کتاب درسی پایة یازدهم پیشنهاد می‌شود.