بررسی کج‌فهمی‌های دانش‌آموزان پایه یازدهم در مفاهیم ایزومری و نام‌گذاری هیدروکربن‌ها با روش ارزشیابی مفهومی

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری، گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران

2 گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران

doi
10.48310/chemedu.2025.18328.1308
چکیده

پیشینه و اهداف: درس شیمی یکی از دروس علوم تجربی است که بسیاری از دانش­آموزان برای یادگیری آن با مشکل کج­فهمی مواجه هستند. لذا شناخت و رفع کج­فهمی آن­ها در یادگیری شیمی اهمیت زیادی دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی کج­فهمی­های دانش­آموزان پایه یازدهم درباره مفاهیم ایزومری و نام­گذاری هیدروکربن­ها با روش ارزیابی مفهومی انجام ‌شده است. روش‌ها‌: نوع پژوهش، بنیادی است و داده­های آن با روش توصیفی پیمایشی گردآوری شد. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه دانش­آموزان پایه یازدهم رشته­های تجربی و ریاضی مدارس شهر تهران و شهرستان­های استان تهران در سال تحصیلی 1404-1403 است. حجم نمونه پژوهش شامل 265 دانش‌آموز دختر و 283 دانش‌آموز پسر است که به صورت تصادفی و به روش نمونه­گیری به شیوه نمونه در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از آزمون تشخیصی حاوی 8 سؤال چهار گزینه­ای استفاده شد. روایی آزمون توسط 15 نفر از استادان و دبیران شیمی تأیید و با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ به مقدار 84/0، پایایی سؤالات آزمون اثبات شد. تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار IBM SPSS Statistics 26  انجام شد. یافته‌ها:  بازبینی محتوای بخش ایزومری و نام­گذاری هیدروکربن­های کتاب درسی شیمی یازدهم و همچنین شیوۀ تدریس معلمان با دقت کافی و توجه ویژه پیشنهاد می­شود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که 9/16% و 9/11% دانش­آموزان پایه یازدهم به­ترتیب در مفاهیم ایزومری و نام­گذاری هیدروکربن­ها دچار کج­فهمی هستند. بیشترین کج­فهمی در مفهوم ایزومری در زمینه تشخیص ایزومری در گروه‌های عاملی و در مفهوم نام­گذاری هیدروکربن­ها در زمینه تشخیص زنجیر اصلی شناسایی شد. بررسی­ها نشان داد که تفاوت معناداری بین میانگین کج­فهمی دانش­آموزان دختر و پسر درباره مفاهیم ذکرشده وجود ندارد.