مقایسه اثربخشی رویکردهای بدیعه‌پردازی و مبتنی بر آزمایش در آموزش مفهوم دما

نویسندگان

1 دبیر شیمی، اداره آموزش و پرورش شهرستان گناوه، بوشهر، ایران

2 گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران

3 دبیر شیمی، اداره آموزش و پرورش ناحیه سه شهرستان اهواز، خوزستان

doi
10.48310/chemedu.2025.18110.1299
چکیده

پیشینه و اهداف: شناسایی رویکردهای مؤثر تدریس متناسب با هر مفهوم علمی به معلمان کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از فرآیند یادگیری دانش‌آموزان به ‌دست آورند. هدف پژوهش حاضر، مقایسه تأثیر رویکردهای بدیعه‌پردازی و مبتنی بر آزمایش در یادگیری دانش‌آموزان در مفهوم دما و تدوین الگوی طراحی آموزشی بر پایه این دو رویکرد است. روش‌ها‌: روش تحقیق، کمّی و شبه‌آزمایش و از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با یک گروه کنترل و دو گروه آزمایش است. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه اول شهر اصفهان در سال تحصیلی 1403-1402 است. نمونه پژوهش به شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای با حجم 82 نفر انتخاب شد. در آموزش با رویکرد بدیعه‌پردازی از الگوی توصیف، قیاس‌های مستقیم، شخصی، تعارض فشرده و مجدد و با رویکرد مبتنی بر آزمایش از الگوی آماده‌سازی، انجام فعالیت و جمع‌بندی استفاده شد. برای سنجش میزان یادگیری دانش‌آموزان از آزمون محقق ساخته استفاده شد که پایایی و روایی آن به ترتیب با روش کودرریچاردسون و گروه کارشناسان مورد تأیید قرار گرفت. در تحلیل داده‌ها شاخص‌های آماری توصیفی، آزمون کلموگروف-اسمیرنوف، تحلیل استنباطی کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی توکی به‌کار گرفته شد. یافته‌ها: نتایج این پژوهش اثربخشی دو رویکرد بدیعه‌پردازی و مبتنی بر آزمایش را در بهبود یادگیری دانش‌آموزان در مفهوم دما نشان داد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج این تحقیق، در زیر مفاهیم کمیت‌های دماسنجی و ظرفیت گرمایی، نمرات گروه تحت آموزش با رویکرد بدیعه‌پردازی و در بقیه زیرمفاهیم نمرات گروه تحت آموزش با رویکرد مبتنی بر آزمایش بالاتر است. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش ضمن شناسایی روش‌های مؤثرتر تدریس، به بهبود کیفیت آموزش شیمی و یادگیری در این حوزه کمک نماید.