مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیک و فراشناخت درمانی بر راهبردهای نظم جویی شناختی هیجانی در نوجوانان

نویسندگان
doi
چکیده

چکیده مقدمه: ورود به نوجوانی، یکی از مهمترین دوران‌هاي گذار در زندگی است. در این مرحله، نوجوان با ترك محیط ایمن و آشناي خانه و رویارویی با چالش‌هاي تحصیلی با تنیدگی‌هاي قابل توجهی روبه رو می‌شود که از جمله مهمترین چالش‌های در زمینه هیجان و نظم جویی هیجانی است، لذا این پژوهش با هدف، مقایسه اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیک و فراشناخت درمانی بر راهبردهای شناختی نظم جویی هیجانی در نوجوانان انجام شد. روش پژوهش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش کلیه نوجوانان دختر 13 تا 16 ساله ناحیه ۱ شهرستان بهارستان که در سال¬ تحصیلی 1402-1401 در کلاس‌های هفتم تا دهم تحصیل می‌کردند، بودند که در سال 1401 به مرکز مشاوره آموزش و پرورش ارجاع داده شدند و از این تعداد، 3 گروه 20 نفری به روش نمونه گیری در دسترس به طور تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل تقسیم شدند (که در فرآیند پژوهش به رفتاردرمانی دیالکتیک (17 نفر)، فراشناخت درمانی (18 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) تقلیل شدند) و به پرسشنامه راهبردهای نظم جویی شناختی هیجان، گارنفسکی، کرایچ و اسپینهاون در سه زمان پیش‌آزمون - پس‌آزمون و پیگیری پاسخ دادند. آزمودنی‌های گروه آزمایش تحت آموزش درمان رفتاردرمانی دیالکتیک و فراشناخت درمانی به‌صورت گروهی (در قالب آموزش و مهارت)، به مدت 2 ماه هفته‌ای 1 جلسه 90 دقیقه‌ای قرار گرفتند، اما در این مدت به گروه کنترل هیچ آموزشی داده نشد. داده ها با نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که تأثیر فراشناخت درمانی بر راهبردهای شناختی نظم جویی هیجانی (019/0=P) معنادار است. به طوری که فراشناخت درمانی در مقایسه با رفتاردرمانی دیالکتیک به میزان قابل توجهی راهبردهای شناختی را در نوجوانان افزایش داده است. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این تحقیق می‌توان گفت که هدف از رفتاردرمانی دیالکتیک و فراشناخت درمانی افزایش رفتارهایی است که احتمالاً منجر به نظم جویی هیجانی در نوجوانان می‌شود که همان پاداش است.