تجربه بازسازی هویت در نوجوانان خانواده‌های ترکیبی: یک مطالعه پدیدارشناسی

نویسندگان
doi
10.82205/fhj.2025/1222567
چکیده

مقدمه: بازسازی هویت در نوجوانان خانواده‌های ترکیبی، فرآیندی پیچیده و چندوجهی است که تحت تأثیر تغییرات خانوادگی، اجتماعی و هیجانی قرار دارد. این نوجوانان در مسیر هویت‌یابی خود با چالش‌هایی در زمینه‌ی روابط بین‌فردی، احساس تعلق و تنظیم هیجان مواجه‌اند. هدف پژوهش حاضر، تبیین تجربه‌ی بازسازی هویت در نوجوانان خانواده‌های ترکیبی و بررسی نقش بسته‌های آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته در تسهیل این فرآیند بود. روش پژوهش : پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. ۱۱ نوجوان از خانواده‌های ترکیبی از طریق نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. بر اساس تحلیل اولیه‌ی تجارب زیسته‌ی شرکت‌کنندگان، بسته‌ی آموزشی‌ای طراحی گردید که شامل محتوای مرتبط با خودآگاهی هیجانی، خودکارآمدی، مهارت‌های تنظیم هیجان و مدیریت استرس بود. این بسته در چند نشست آموزشی اجرا و سپس تأثیر آن بر تجربه‌ی بازسازی هویت مورد بررسی قرار گرفت. اعتبار یافته‌ها از طریق بازبینی همکاران و تأیید شرکت‌کنندگان تأمین شد. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که اجرای بسته‌ی آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته به افزایش خودآگاهی هیجانی، تقویت احساس خودکارآمدی، بهبود راهبردهای تنظیم هیجان و ارتقای تاب‌آوری شناختی و هیجانی نوجوانان منجر شد. شرکت‌کنندگان گزارش کردند که این فرایند موجب درک روشن‌تر از نقش و جایگاه خود در خانواده‌ی ترکیبی و بازسازی مثبت‌تر هویت شخصی آنان گردید. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر اهمیت مداخلات آموزشی مبتنی بر تجارب زیسته برای تسهیل بازسازی هویت در نوجوانان خانواده‌های ترکیبی تأکید دارد. طراحی و اجرای چنین برنامه‌هایی می‌تواند به تقویت سلامت روانی، توسعه‌ی هویت منسجم و بهبود روابط خانوادگی این نوجوانان کمک کند.