اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر بهبود حافظه‌کاری و انعطاف‌پذیری شناختی در بیماران مبتلا به افسردگی اساسی

نویسندگان
doi
چکیده

زمینه و هدف: اختلال افسردگی اساسی علاوه بر نشانه‌های هیجانی، با نارسایی‌های شناختی مهمی مانند ضعف حافظه کاری و کاهش انعطاف‌پذیری شناختی همراه است که می‌تواند عملکرد روزمره بیماران را مختل کند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی توان‌بخشی شناختی بر بهبود حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی انجام شد. روش: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و کلینیک‌های روان‌پزشکی شهر تهران در سال ۱۴۰۴ بود. تعداد ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای تحت مداخله توان‌بخشی شناختی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل تنها درمان‌های معمول را دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل خرده‌آزمون فراخنای ارقام وکسلر برای سنجش حافظه کاری و پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندروال بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تحلیل کوواریانس تک‌متغیری در نرم‌افزار SPSS-26 و در سطح معناداری 05/0 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی تفاوت معناداری وجود دارد. یافته‌ها بیانگر آن بود که توان‌بخشی شناختی موجب افزایش معنادار نمرات حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است. همچنین، اندازه اثر به‌دست‌آمده نشان داد که مداخله توان‌بخشی شناختی تأثیر متوسط تا بالایی بر بهبود این متغیرها داشته است نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که توان‌بخشی شناختی در بهبود حافظه کاری و انعطاف‌پذیری شناختی بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی مؤثر است. بنابراین، به‌کارگیری این مداخله در کنار درمان‌های رایج می‌تواند به ارتقای عملکرد شناختی و بهبود روند درمان این بیماران کمک کند