اثربخشی بسته آموزشی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بومی‌شده بر اساس تجارب زیسته زنان چاق ایرانی بر تصویر بدنی: مطالعه آمیخته

نویسندگان
doi
10.82205/fhj.2026/1228729
چکیده

مقدمه :نارضایتی از تصویر بدنی یکی از مشکلات شایع زنان دارای چاقی است و تحت تأثیر فشارهای فرهنگی، انگ اجتماعی و شکست‌های مکرر در رژیم‌های غذایی قرار دارد. مداخلات آموزشی و روان‌شناختی بومی‌شده که بر اساس تجارب واقعی زنان طراحی شوند، می‌توانند اثربخشی بیشتری در بهبود تصویر بدنی داشته باشند. روش پژوهش: این مطالعه از نوع آمیخته (کمی–کیفی) بود. در بخش کیفی، ۱۶ زن چاق با نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد تا تجارب زیسته مرتبط با تصویر بدنی، اضطراب و سبک زندگی استخراج شود. داده‌های کیفی با روش تحلیل مضمون به سبک دیکلمن و رویکرد پدیدارشناسی هرمنوتیک تحلیل شد. یافته‌های کیفی برای طراحی بسته آموزشی ۸ جلسه‌ای مبتنی بر مصاحبه انگیزشی استفاده شد. در بخش کمی، ۴۰ زن دارای چاقی به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (دریافت بسته آموزشی) و کنترل (بدون مداخله) جایدهی شدند. ابزار سنجش تصویر بدنی پرسشنامه چندبعدی روابط بدن–خود (MBSRQ) بود و داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شد. یافته‌ها: پس از مداخله، امتیاز تصویر بدنی در گروه آزمایش و زمان بعد از سه ماه پیگیری به طور معناداری افزایش یافت (p<0.001) . یافته‌های کیفی نشان داد که شرکت‌کنندگان کاهش شرمندگی بدنی، افزایش پذیرش خود و بهبود مهارت‌های مقابله‌ای با فشارهای اجتماعی و فرهنگی را تجربه کردند. ترکیب تکنیک‌های مصاحبه انگیزشی و داده‌های کیفی توانست به بازسازی معناهای مرتبط با بدن و افزایش انگیزش برای تغییر پایدار کمک کند. بحث و نتیجه‌گیری:بسته آموزشی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی و بومی‌شده با توجه به تجارب زیسته زنان چاق، رویکردی مؤثر و علمی برای بهبود تصویر بدنی ارائه می‌دهد. این رویکرد علاوه بر بهبود سلامت روان، امکان طراحی مداخلات فرهنگی–حساس و پایدار در برنامه‌های مدیریت چاقی را فراهم می‌کند.