فرسودگی شغلی در سایه قضاوت خانوادگی: تحلیل پدیدارشناختی تجارب زیسته قضات خانواده و پیامدهای آن بر زندگی زناشویی

نویسندگان
doi
چکیده

مقدمه: فرسودگی شغلی قضات خانواده به دلیل حجم بالای پرونده‌ها، مسئولیت‌های حساس و فشار روانی مداوم، پیامدهای قابل‌توجهی بر سلامت روان و کیفیت زندگی زناشویی آن‌ها دارد. شناخت تجربه زیسته قضات در این زمینه می‌تواند درک بهتری از سازوکارهای روانی و اجتماعی فرسودگی شغلی و تأثیر آن بر زندگی شخصی ارائه دهد. روش پژوهش:‌ پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناختی طراحی شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۸ قاضی خانواده شاغل در دادگاه‌های استان یزد جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش کلایزی انجام شد که شامل خوانش دقیق متن مصاحبه‌ها، استخراج گزاره‌های مهم، صورت‌بندی معانی، خوشه‌بندی مفهومی و تدوین تم‌ها و زیرتم‌های اصلی بود. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار MAXQDA استفاده شد و تحلیل به روش کلایزی (Cloze’s Seven-Step Approach) انجام گرفت تا معانی و الگوهای تجربه زیسته قضات استخراج گردد. یافته ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که قضات خانواده تحت فشار هیجانی و روانی ناشی از پرونده‌های خانوادگی قرار دارند که شامل مواجهه با دعاوی طلاق، حضانت و آسیب‌های اجتماعی می‌شود. این فشارها به فرسایش تدریجی سلامت روان، افزایش اضطراب و افسردگی، کاهش انگیزه و بی‌حسی هیجانی منجر می‌شود. تداخل نقش‌های شغلی و خانوادگی و انتقال فشارهای کاری به خانه، رضایت زناشویی قضات را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، ناکارآمدی راهبردهای مقابله‌ای، کمبود حمایت سازمانی و نبود آموزش مهارت‌های مقابله با استرس، شدت فرسودگی را افزایش می‌دهد. تحلیل فراتمی نشان می‌دهد که فرسودگی شغلی، نه تنها تجربه فردی بلکه پدیده‌ای نفوذکننده است که کیفیت روابط زناشویی و زندگی شخصی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. نتیجه‌گیری: این پژوهش بر ضرورت طراحی مداخلات روانشناختی، آموزشی و سازمانی برای کاهش فرسودگی شغلی قضات خانواده و بهبود تعادل کار–زندگی تأکید می‌کند. نتایج آن می‌تواند به ارتقای سلامت روان، بهبود رضایت زناشویی و افزایش کارآمدی حرفه‌ای قضات کمک کند.