بررسی اثربخشی طرحواره درمانی بر کاهش ویژگی های خودشیفتگی آسیب زا و بهبود همدلی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت خوشیفته

نویسندگان
doi
10.82205/fhj.2026/1230680
چکیده

مقدمه: اختلال شخصیت خودشیفته با ویژگی‌هایی نظیر خودشیفتگی آسیب‌زا و نقص در همدلی همراه است که می‌تواند کارکرد بین‌فردی بیماران را به‌طور جدی مختل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی بر کاهش ویژگی‌های خودشیفتگی آسیب‌زا و بهبود همدلی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته انجام شد. روش پژوهش: پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مراجعان دارای تشخیص اختلال شخصیت خودشیفته در مراکز درمانی و کلینیک‌های شهر اردبیل در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه پژوهش به روش در دسترس انتخاب و شامل ۴۰ نفر بود که به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه شخصیت خودشیفته رسکین و تری، و پرسشنامه همدلی دیویس بود. مداخله درمانی بر اساس پروتکل طرحواره‌درمانی یانگ برای گروه آزمایش اجرا شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد طرحواره‌درمانی موجب کاهش معنادار ویژگی‌های خودشیفتگی آسیب‌زا و افزایش معنادار همدلی (در ابعاد شناختی و عاطفی) در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد .(P<0.05) اندازه اثر به‌دست‌آمده بسیار قوی بود (η² ≈ 0.72) که نشان‌دهنده سهم بالای مداخله در تغییرات مشاهده‌شده است. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد طرحواره‌درمانی در کاهش صفات ناسازگار خودشیفتگی و ارتقای همدلی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته اثربخشی قابل‌توجهی دارد. بر این اساس، این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک روش درمانی مؤثر و هدفمند در مداخلات بالینی برای جمعیت‌های مشابه مورد استفاده قرار گیرد