شناسایی و تحلیل ساختاری عوامل کلیدی موفقیت و چالش‌های زنجیره تأمین شرکت‌های ارائه‌دهنده محصولات و خدمات فناورانه

نویسندگان

1 دانشگاه گنبدکاووس

2 دانشگاه ملایر

doi
10.47176/scmj.2026.1677
چکیده

در دنیای امروز، شرکت‌های فناور با چالش‌های پیچیده‌ای نظیر تغییرات سریع فناوری، جهانی‌شدن زنجیره تأمین و فشار برای نوآوری‌های مستمر روبرو هستند. هدف این تحقیق، شناسایی عوامل کلیدی موفقیت (CSFs) و چالش‌های زنجیره تأمین در شرکت‌های فناور، ارزیابی اهمیت این عوامل از طریق نظر خبرگان و سپس تحلیل ساختاری آن‌ها با استفاده از روش‌های دیمتل (DEMATEL) و مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) است. این تحقیق بر آن است تا روابط علّی میان عوامل موفقیت و چالش‌های زنجیره تأمین این شرکت‌ها را تحلیل کرده و بر اساس تحلیل‌های ساختاری، مدل سلسله‌مراتبی نفوذ این عوامل را ارائه دهد. برای این منظور، پس از شناسایی عوامل از طریق مرور ادبیات و غربال‌گری آن‌ها توسط خبرگان، از تکنیک دیمتل برای تعیین روابط علت و معلولی و از روش ISM برای مدل‌سازی ساختاری و تعیین سطوح سلسله‌مراتبی استفاده شد. نتایج نشان می‌دهند که «یکپارچه‌سازی فناوری»، «تحول دیجیتال» و «تصمیم‌گیری مبتنی بر داده» به‌عنوان عوامل اصلی و محرک (علت) در موفقیت زنجیره تأمین شرکت‌های فناور شناخته می‌شوند. همچنین، چالش‌هایی مانند «رقابت شدید»، «تهدیدات امنیت سایبری» و «حفاظت از مالکیت فکری» به‌عنوان عوامل زیربنایی و تأثیرگذار در بروز اختلالات زنجیره تأمین شناسایی شدند. یافته‌های این پژوهش به مدیران زنجیره تأمین شرکت‌های فناور کمک می‌کند تا با درک عمیق‌تر از روابط ساختاری و تمرکز بر عوامل ریشه‌ای و محرک، تاب‌آوری و کارایی زنجیره تأمین خود را به شکلی مؤثرتر افزایش دهند. این تحقیق همچنین زمینه‌ساز پژوهش‌های آتی در این حوزه خواهد بود.