بررسی اثربخشی روش تدریس کاوشگری بر پیشرفت تحصیلی، بهبود مهارت‌های عملی و قدرت استنباط دانش آموزان در درس شیمی

نویسندگان

1 گروه آموزش فیزیک، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 –14665 تهران، ایران

2 گروه آموزش فیزیک، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 –14665 تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد، آموزش فیزیک، سازمان آموزش و پرورش، مشهد، ایران

doi
10.48310/chemedu.2025.17567.1283
چکیده

پیشینه و اهداف: هدف اصلی پژوهش حاضر، تعیین اثربخشی روش تدریس کاوشگری بر پیشرفت تحصیلی، مهارت­های عملی و قدرت استنباط دانش آموزان در درس شیمی است که در مبحث دما و گرما اجرا شده­است. روش‌ها‌: روش تحقیق، نیمه آزمایشی بوده و به صورت طرح پیش آزمون و پس آزمون در مقایسه با گروه کنترل انجام شده است. جامعه آماری تحقیق از کلیه دانش­آموزان دختر پایه دهم منطقه طرقبه- شاندیز مشهد در سال تحصیلی 1403-1402تشکیل شده است. نمونه پژوهش به روش تصادفی دردسترس و با حجم 40 نفر انتخاب شد. در گروه آزمایش در طی 10 جلسه 120 دقیقه­ای مبحث دما و گرما به روش کاوشگری آموزش داده شد. در مقابل در گروه کنترل، آموزش به صورت سنتی صورت گرفت. برای بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مبحث دما و گرما از یک آزمون کتبی محقق­ساخته و برای بررسی مهارت­های عملی آن­ها از یک آزمون عملی محقق­ساخته استفاده شد. روایی آزمون­ها از طریق معلمان و اساتید باتجربه مبحث دما و گرما بررسی شد. برای بررسی پایایی آزمون­ها، به ترتیب ضریب آلفای کرونباخ 0.87 و 0.89 به دست آمد. همچنین، قدرت استنباط دانش­آموزان از طریق پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب سنجیده شد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره و نرم افزار SPSS 24 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج این تحقیق، 27.4 درصد پیشرفت تحصیلی بیشتر، 47.2 درصد مهارت­های عملی بالاتر و همچنین، 41.8 درصد قدرت استنباط بالاتر در دانش­آموزانی که به روش کاوشگری آموزش داده ­شدند را نشان می­دهد. نتیجه‌گیری: روش کاوشگری به‌طور قابل‌توجهی پیشرفت تحصیلی، مهارت‌های عملی و توانایی استدلال دانش‌آموزان در درس شیمی را افزایش می‌دهد که نشان‌دهنده‌ی اثربخشی آن به‌عنوان یک استراتژی آموزشی است.