تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم بر اساس الگوی خلاقیت پلسک

نویسندگان

1 گروه آموزش شیمی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران

2 دبیر شیمی، اداره آموزش و پرورش شهرستان کارون، خوزستان، ایران

doi
10.48310/chemedu.2024.16886.1256
چکیده

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر به‌منظور تحلیل محتوای کتاب شیمی پایه دهم دوره دوم متوسطه بر اساس الگوی خلاقیت پلسک انجام شده است. روش‌ها‌: روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوای کمی است. جامعه آماری تحقیق شامل کتاب شیمی پایه دهم در سال تحصیلی 1403-1402بود. با توجه به ماهیت موضوع، نمونه‌گیری انجام نشد و کل محتوای کتاب شیمی پایه دهم(شامل متن‌ها، جداول، تصاویر و تکالیف پایان فصل) مورد تحلیل قرار گرفت. در بررسیِ رواییِ صوری و محتوایی چک‌لیست وارسی محتوا، از نظرات سه نفر متخصص استفاده گردید و جهت پایایی ابزار از شاخص هولستی بهره گرفته شد. ضریب پایایی به‌دست آمده از این شاخص برابر با 0.83 بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها، از روش آنتروپی شانون، استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که از بین سه اصل این الگو، اصل «گریز» و «توجه» به ترتیب رتبه‌های اول و دوم را از نظر میزان توجه به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که اصل «تحرک» با اختلاف قابل توجهی در رتبه سوم قرار دارد. مؤلفه‌های مرتبط با اصل «توجه» مانند جلب ‌توجه، مشاهده هدفمند و استخراج مفاهیم به‌طور متوازن توزیع شده‌اند. در مقابل، در اصل «گریز»، مؤلفه‌هایی مانند انعطاف‌پذیری و توجه به جزییات به‌خوبی پوشش داده شده‌اند، اما مؤلفه‌های بزرگ‌نمایی، کوچک‌نمایی و معکوس‌سازی کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. بر اساس ضریب اهمیت به‌دست آمده با روش آنتروپی شانون، مؤلفه «مشاهده هدفمند» بیشترین ضریب اهمیت را دارد و بعد از آن مؤلفه‌های «ترکیب» و «جلب توجه» قرار می‌گیرند. مؤلفه‌های جایگزینی، بزرگنمایی، کوچک‌نمایی و معکوس‌سازی نیز کمترین اهمیت را در تحلیل محتوای کتاب داشتند. نتیجه‌گیری: در کتاب شیمی پایه دهم از نظر توجه به اصول الگوی خلاقیت پلسک هماهنگی لازم وجود ندارد و لازم است تا این کتاب از نظر توجه متعادل بین مؤلفه‌های الگوی خلاقیت پلسک مورد بازنگری قرار گیرد.