فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دشت مرند یکی از دشتهای حاصلخیز استان آذربایجانشرقی است که بهدلیل کمبود آبهای سطحی، آب زیرزمینی بهعنوان مهمترین منبع برای آبیاری زمینهای کشاورزی میباشد. در این تحقیق از روشهای آماری چند متغیره شامل ضریب همبستگی، تحلیل خوشهای و تحلیل عاملی بهمنظور بررسی کیفیت آب زیرزمینی و منشأ برخی فلزات سنگین استفاده شد. بدین منظور تعداد 25 نمونه از منابع آب زیرزمینی موجود در دشت مرند جمعآوری و غلظت بعضی فلزات سنگین، یونهای اصلی و بعضی گونهها و یونهای فرعی (نیترات، فلوراید و سیلیس) اندازهگیری شد. نتایج تحلیل خوشهای، نمونههای آب را در دو گروه مجزا قرار میدهد. گروه اول معرف آبهای زیرزمینی شیرین و عمیق و گروه دوم معرف آبهای شور با سختی بالا میباشد. براساس ماتریس همبستگی، غلظت فلزاتی همچون آهن، منگنز، کروم، آلومینیوم، باریم و آرسنیک دارای همبستگی بالایی با یونهای اصلی (کلسیم، منیزیم، پتاسیم، سدیم، کلر، بیکربنات و سولفات) نیست که بیانکننده ورود این عناصر از طریق آلودگیهای ناشی از فعالیتهای انسانی میباشد. همچنین کادمیوم و سرب دارای همبستگی مثبت نسبتاً بالایی با یونهای اصلی میباشند، که نشان میدهد احتمالاًً منشأ این عناصر انحلال سنگها و سازندهای موجود در منطقه باشد. نتایج تحلیل عاملی نشان میدهد که تغییرات کیفیت آب زیرزمینی دشت مرند تحت تأثیر سه عامل اصلی بهترتیب شامل: 1- تأثیر سازندهای تبخیری و نمکی، هوازدگی طبیعی - کانیها و فرایند تعویضیونی، 2- نشت از پسابهای شهری و چاههای جذب خانگی و آبشویی کودهای کشاورزی و 3 هوازدگی سیلیکاتهای پتاسیمدار و کاربرد کودهای شیمیایی کشاورزی میباشد.