فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اثر نوع کاربری اراضی بر نحوه عملکرد خاک در اکوسیستم، توسط ارزیابی شاخصهای کیفیت خاک ممکن میگردد. چنین مطالعاتی که جهت بهبود کیفیت منابع اراضی انجام میگیرد، تخریب اراضی را کنترل کرده و به ما در شناسایی مدیریت پایدار کمک میکند. بهمنظور مطالعه اثر تغییر کاربری از مرتع به زراعی بر کیفیت خاک و 0 و - کانیشناسی رس خاک، منطقه والارود در استان زنجان انتخاب گردید. نمونههای مرکب خاک از عمق 30 30-60 سانتیمتر از هر دو کاربری در سه تکرار جمعآوری شد و در مجموع 60 نمونه خاک تهیه گردید. شاخصهای مهم کیفی خاک شامل جرم مخصوص ظاهری خاک، میانگین وزنی قطر خاکدانهها، کربن آلی، نیتروژن کل، تنفس میکروبی خاک، کربن توده میکروبی و فعالیت آنزیمهای اورهآز و فسفاتاز قلیایی اندازهگیری گردید. نتایج نشان داد که تغییر کاربری از مرتع به زراعی باعث کاهش معنیدار کربن آلی ( 62 %)، نیتروژن کل ( 70 %)، میانگین وزنی قطر خاکدانهها ( 32 %)، تنفس میکروبی ( 75 %) و کربن توده میکروبی ( 47 %) گردید. بررسی فعالیت آنزیمها نشان داد که فعالیت فسفاتاز قلیایی با تغییر کاربری تغییر معنیداری نیافت، اما فعالیت آنزیم اورهآز در زمین زراعی کاهش نشان داد ( 87 %). مطالعات کانیشناسی رس نشان داد که در هر دو کاربری کانیهای ایلیت، کائولینیت، کلریت، اسمکتیت و کانیهای مختلط موجود است و تغییر کاربری تأثیری در نوع و میزان کانیهای رسی نداشته است. بهطورکلی میتوان نتیجه گرفت که تغییر کاربری از مرتع به زمین زراعی با عملیات کشاورزی گسترده، مخصوصاً فعالیتهای خاکورزی فشرده ممکن است باعث کاهش کیفیت خاک گردد.