برآورد تبخیر- تعرق مرجع تحت شرایط داده‌های محدود و کامل (مطالعه موردی: ایستگاه‌های سینوپتیک تبریز و ارومیه)

نویسندگان
doi
چکیده

یکی از پیش ­ نیازهای اساسی بهبود مدیریت مصرف آب در مزرعه، تخمین دقیق میزان آب مصرفی گیاه است. برآورد دقیق مقدار آبی که صرف تبخیر- تعرق گیاهی می ­ شود، یکی از عوامل مهم برنامه ­ ریزی جهت توسعه کشاورزی و افزایش محصول است. روش پنمن- مانتیث فائو ( FPM ) به‌عنوان استاندارد جهانی به‌منظور برآورد تبخیر- تعرق گیاه مرجع ( ET o ) و نیز برای ارزیابی دیگر روش­های تخمین ET o پیشنهاد گردیده که نیازمند داده­های تابش خورشیدی، سرعت باد، دما و رطوبت هوا است. متأسفانه امکانات اندازه­گیری برخی از پارامترهای آب ­ و ­ هوایی در بعضی از ایستگاه­های هواشناسی وجود ندارد. بنابراین، تشخیص درستی روش­های تخمین ET o با استفاده از داده­های آب و هوایی برآورد­ شده بسیار مهم است. بر این اساس، هدف از این مطالعه، ارزیابی عملکرد روش FPM در برآورد ET o زمانی که داده­های تابش خورشیدی ( R s )، فشار بخار ( e d ) و رطوبت نسبی ( RH ) موجود نباشند، تحت شرایط اقلیمی شمال غرب ایران هست. داده­های ایستگاه­های سینوپتیک ارومیه و تبریز، به‌منظور مقایسه با ET o برآورد شده توسط روش FPM با مجموعه داده‌های کامل و با داده‌های محدود، مورداستفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد هنگامی‌که داده­های RH و e d موجود نباشند، برآورد آن‌ها با استفاده از روش FPM گزینه بسیار خوبی برای به‌دست آوردن ET o در ارومیه و تبریز، با RMSE کوچک‌تر از 4/0 میلی‌متر در روز است. وقتی‌که داده­های R s موجود نباشد، برآورد آن با استفاده از روش FPM برای به‌دست آوردن ET o ، با RMSE بیش از 7/0 میلی‌متر در روز، به‌اندازه کافی نتایج خوبی را ارائه نمی­دهد. همچنین نتایج نشان داد مؤثرترین پارامتر برای برآورد تبخیر- تعرق تابش خورشیدی بوده و تأثیر داده­های فشار بخار و رطوبت نسبی، بر دقت برآورد ET o ، تقریباً به یک میزان است.