ویژگی‌های فیزیکی-‌ شیمیایی خاک و کارایی استفاده از زمین در نظام‌های کشت مخلوط جو- نخود

نویسندگان
doi
چکیده

به­منظور بررسی اثرات الگوهای مختلف کشت بر برخی­ ویژگی­های فیزیکی- شیمیایی خاک  و کارایی استفاده از زمین آزمایشی در سال زراعی 90-1389 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی­سینای همدان اجرا شد. طرح آزمایشی مورد استفاده بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار و ده تیمار بود. کشت خالص نخود (P 1 )، کشت خالص جو (P 2 ) و الگوهای کشت مخلوط با تراکم 100% جو + تراکم 100% نخود (P 3 )، 75% جو + 100% نخود (P 4 )، 50% جو+ 100% نخود (P 5 )، 25% جو + 100% نخود (P 6 )، 75% جو + 25% نخود (P 7 )، 50% جو + 50% نخود (P 8 )، 25% جو + 75% نخود (P 9 ) به­همراه تیمار شاهد بدون کشت (P 10 ) تیمارهای آزمایشی بودند. ویژگی‌های خاک مثل pH، EC، چگالی ظاهری، ماده آلی، نیتروژن کل و درصد خاکدانه پایدار و کارایی استفاده از زمین (LUE) و عملکرد کل نظام ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که تمامی ویژگی‌ها به­طور معنی‌داری تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار گرفتند. بیشترین خاکدانه پایدار (45/3%) در تیمار P 5 حاصل شد که در مقایسه با تیمار شاهد (P 10 ) 70% بیشتر بود. بیشترین ماده آلی (50/2%) و نیتروژن خاک (44/0%) نیز به‌ترتیب در تیمارهای P 5 و P 1 به‌دست آمد. تیمار P 3 دارای بالاترین عملکرد کل بود و با تیمارهای P 1 (کشت خالص نخود) و P 2 (کشت خالص جو) اختلاف معنی­دار داشت. افزون بر این، در کلیه تیمارهای کشت مخلوط شاخص LUE بالاتر از یک بود و تیمارP 3 بیشترین میزان LUE را به خود اختصاص داد. در کل، کشت مخلوط افزایشی 50% جو + 100% نخود ویژگی­های فیزیکی- شیمیایی خاک را بهبود بخشید و کارایی استفاده از زمین را افزایش داد.