ارزیابی اثر تکانه شکاف نرخ رسمی و غیررسمی بازار ارز بر شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی در ایران
نویسندگان
1 استاد اقتصاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی واحد اصفهان (خوارسگان) دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه علوم اقتصادی واحد اصفهان (خوارسگان) دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
doi
10.48308/jem.2025.238146.1968چکیده
انحراف در نرخ ارز رسمی از نرخ غیررسمی بازار، نشاندهنده وجود مشکلات اساسی در سیاستهای کلان اقتصادی و عدم تعادلهای بنیادین در اقتصاد است. اصرار بر حفظ یک سیاست نرخ ارز تثبیتشده، در شرایطی که این سیاست نه پایدار است و نه امکان حفظ طولانیمدت آن وجود دارد، تمایل به ایجاد طیف وسیعی از اختلالات در اقتصاد و کاهش رشد تولید ناخالص داخلی دارد. با توجه به این موضوع، این پژوهش اثرات تکانه شکاف نرخ رسمی و غیررسمی بازار ارز بر شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی (پدیده عبور نرخ ارز) در ایران را در سالهای 1401-1357 مورد بررسی قرار میدهد. بدین منظور، ابتدا در چارچوب الگوی میانگینگیری الگوی پویا با ضرایب متغیر طی زمان، مهمترین متغیرهای اثرگذار بر شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی شناسایی میشود؛ سپس اثرات تکانه شکاف نرخ رسمی و غیررسمی بازار ارز بر شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی در چارچوب الگوی خودرگرسیون برداری با ضرایب متغیر در زمان، مورد ارزیابی قرار میگیرد. بر اساس نتایج بهدستآمده، تکانه شکاف نرخ رسمی و غیررسمی بازار ارز در مراحل اولیه موجب افزایش شدید شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی شده است؛ بهطوریکه شدت این اثر در دورههایی با بیثباتی اقتصادی بیشتر، قابلتوجهتر بوده است. بااینحال، در بلندمدت از شدت اثرات آن بر شاخص قیمت کالاهای مصرفی وارداتی کاسته شده است. بر این اساس، توصیه میشود سیاستگذاران با کاهش شکاف ارزی و اجرای سیاستهای تثبیتکننده، از نوسانات و اثرات تورمی آن بر قیمت کالاهای مصرفی وارداتی جلوگیری کنند.
