اثر متقابل پیچیدگیاقتصادی و آزادیاقتصادی بر رانت منابع طبیعی
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران
3 کارشناسارشد گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
doi
10.48308/jem.2025.237611.1956چکیده
در دهههای اخیر، بسیاری از کشورها به واسطه بهرهبرداری از منابع طبیعی به ثروت قابل توجهی دست یافتهاند. با این حال، این ثروت، همواره منجر به توسعه پایدار نشده و در بسیاری از موارد، وابستگی به منابع طبیعی و کاهش تنوع اقتصادی به تلههای توسعهنیافتگی انجامیده است. این پدیده که تحت عنوان نفرین منابع شناخته میشود، سوالات مهمی را درباره نحوه بهرهبرداری از منابع طبیعی و تأثیرات آن بر ساختار اقتصادی کشورها مطرح میکند. هدف مطالعه حاضر بررسی اثر متقابل پیچیدگی اقتصادی و آزادی اقتصادی بر رانت منابع طبیعی کشورهای منتخب تولیدکننده علم طی دوره 2000-2021، با رهیافت پانل دیتا است. براساس نتایج پژوهش، ابعاد پیچیدگی اقتصادی (شامل پیچیدگی فناوری، تحقیقاتی و تجاری)، آزادی اقتصادی و اثر متقابل ابعاد پیچیدگی اقتصادی با آزادی اقتصادی تأثیر منفی و معنادار بر شاخص رانت منابع طبیعی در کشورهای منتخب مورد مطالعه دارد. همچنین براساس نتایج تخمین، کشورهای منتخب درحال توسعه در مقایسه با کشورهای منتخب توسعه یافته از منظر پیچیدگی فناوری، تحقیقاتی و تجاری عملکرد مناسبی نداشتهاند و نیازمند تمرکز و گسترش این بخشها هستند؛ همچنین در زمینه آزادی اقتصادی کشورهای منتخب درحال توسعه نسبت به کشورهای منتخب توسعه یافته دارای عملکرد ضعیفی هستند.
