ارائه رهیافتی جدید برای بررسی امکان تعاملات دو جانبه بین کشورها بر اساس قابلیت‌های مولد: مطالعه موردی ایران و چین

نویسندگان

1 استادیار گروه تأمین مالی و اقتصاد علم، فناوری و نوآوری، موسسه تحقیقات و سیاست علمی کشور، تهران، ایران

doi
10.48308/jem.2025.238369.1971
چکیده

دهه‌های متمادی است که محققان حوزه اقتصاد توسعه بیان کرده‌اند که کشورها احتمالاً اقدام به صادرات محصولات جدیدی خواهند کرد که همسو با قابلیت‌های مولد موجود در آن کشورها یا همسایگان آن‌ها باشد. هرچند که اتفاق نظر در مورد این دیدگاه وجود دارد، اما درک درستی از رویکردی که بتواند تعادل بهینه‌ای بین توسعه قابلیت‌های مولد مرتبط و غیر مرتبط ایجاد کند، وجود ندارد. در همین راستا، این مقاله با استفاده از رویکرد پیچیدگی اقتصادی به‌عنوان رهیافتی جدید به بررسی امکان تعاملات دوجانبه اقتصادی بین دو کشور ایران و چین می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که چین با توجه به قابلیت‌های فعلی خود توانایی سرمایه‌گذاری در بیش از ۲۸ درصد از محصولات موجود در مرز قابلیت‌های مولد ایران (۱۴ کد محصول) را دارد. ایران نیز می‌تواند در بیش از ۵۰ کد محصول با قدرت رقابت‌پذیری در اقتصاد چین سرمایه‌گذاری کند. از منظر گروه‌بندی، ایران می‌تواند در زیرمجموعه محصولات شیمیایی، فلزات و معادن شانس بیشتری جهت سرمایه‌گذاری در اقتصاد چین را کسب کند. چین نیز در زیرمجموعه محصولات ماشین‌آلات، شیمیایی و فلزات می‌تواند در اقتصاد ایران مشارکت نماید. در ادامه نیز راهکارهایی برای سیاستگذاران و تصمیم‌گیرندگان این حوزه پیشنهاد می‌شود، از جمله این که همین رهیافت را می‌توان در خصوص تعاملات بین‌المللی دو یا چندجانبه در حوزه‌های علم و یا فناوری نیز به‌کار برد.