ارزیابی کتب آموزشی گفت و شنود زبان عربی در دانشگاههای ایران بر اساس چارچوب طبقه بندی تجدید نظرشدۀ بلوم (نمونۀ مورد بررسی ارزیابی تمارین مجموعۀ مفتاح العربیة)
نویسندگان
1 بخش زبان و ادبیات عربی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز
2 دانش آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشتۀ زبان و ادبیات عربی دانشگاه شیراز
doi
10.30487/rwab.2025.2061842.1654چکیده
هدف از پژوهش حاضر، بررسی میزان توجه به سطوح مختلف اهداف یادگیری در مجموعه «مفتاح العربیة» (چاپ اول)، بر اساس چارچوب طبقهبندی بازنگریشده بلوم در حوزه آموزش علوم، با تکیه بر روش تحلیل محتوا بوده است. جامعه مورد بررسی شامل چهار جلد نخست از کتابهای «المحادثة والإستماع» این مجموعه است. نتایج تحلیل دادهها نشان داد که تمرکز اصلی این مجموعه بر مهارتهای تفکر سطوح پایین، بهویژه درک کردن، بهکار بردن و به یاد آوردن، است و سهم مهارتهای تفکر سطوح بالاتر مانند تحلیل، ارزیابی و خلق، در مقایسه با آنها محدودتر است. کدهای پرتکرار در این مجموعه شامل «درک دانش مفهومی»، «بهکارگیری دانش مفهومی»، «بهکارگیری دانش رویهای» و «تحلیل دانش مفهومی» بودهاند که اگر چه در زمره اهداف سطوح پایین شناختی قرار دارند، اما روندی کاهشی در توزیع آنها در چهار جلد مشاهده شده است. از سوی دیگر، استفاده از اهداف سطوح بالای تفکر، نظیر «تحلیل دانش مفهومی»، «خلق دانش رویهای» و «ارزیابی دانش واقعی»، بهرغم حضور محدودشان در برخی بخشها، بسامدی نداشتهاند که آنها را در شمار الگوهای پرتکرار این مجموعه قرار دهد. در نهایت، نتایج آزمون آماری مجذور خی (Chi-square) نیز نشاندهنده تفاوت معنادار در توزیع و بازنمایی اهداف یادگیری در جلدهای مختلف این مجموعه است؛ امری که میتواند گویای نبود تعادل و توازن در طراحی محتوای آموزشی این کتابها از منظر توسعه سطوح مختلف تفکر یادگیرندگان باشد. یافتههای این پژوهش میتواند به عنوان مبنایی برای بازنگری در طراحی و تدوین محتوای کتابهای آموزشی زبان عربی مورد استفاده قرار گیرد.
