ارزیابی و تحلیل مجموعۀ دوازده جلدی «فراز فارسی»

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 Velenjak, Evin, Shahid Behrshti Sq., Faculty of Letters and Human Sciences, Room 260, 2nd FL.

doi
10.30487/rwab.2025.2055156.1644
چکیده

پژوهش حاضر به ارزیابی کمی و کیفی مجموعۀ دوازده جلدی «فراز فارسی»، منبعی آموزشی برای یادگیری زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، می‌پردازد. این مطالعه با استفاده از روش ترکیبی توصیفی-پیمایشی، دیدگاه‌های 20 مدرس و 22 زبان‌آموز را با ابزار پرسشنامۀ پورنوروز و میردهقان فراشاه (1402) و مصاحبه‌ای نیمه‌ساختاریافته از 7 متخصص آزفا بررسی کرده است. در تحلیل کمی پرسشنامه‌ای با 58 گویه و پایایی 0.94، مشخصات کلی و عمومی، محتوا و ویژگی‌های ظاهری مجموعه را ارزیابی کرد. تحلیل داده‌ها نشان داد که میانگین پاسخ‌ها در 96.5% گویه‌ها به گزینه‌های «زیاد» و «خیلی زیاد» تمایل دارد، که حاکی از رضایت بالای هر دو گروه مدرس و زبان‌‌آموز از ساختار، سازماندهی محتوا، و مهارت‌های زبانی (صحبت کردن، شنیدن، خواندن) است. با این حال، تفاوت‌هایی در برخی گویه‌ها، به‌ویژه در بخش‌های زبان واقعی (گویه 4)، مؤلفه‌های فرهنگی (گویه 7)، دستورزبان، و فعالیت‌های نوشتاری مشاهده شد. مدرسان زبان کتاب را رسمی‌تر ارزیابی کردند و خواستار تقویت گونۀ گفتاری و محتوای فرهنگی شدند، در حالی که زبان‌آموزان به فرهنگ مبدأ خود توجه بیشتری نشان دادند. تحلیل کیفی با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (2022) شش مضمون اصلی را شناسایی کرد: ساختار و هدفمندی محتوا، مؤلفه‌های فرهنگی، آموزش واژه و دستورزبان، مهارت‌های زبانی، فعالیت‌ها و تمرین‌ها، و کتاب راهنمای معلم. نتایج نشان داد که مجموعه در اکثر جنبه‌ها مطلوب است، اما در زمینه‌هایی مانند تقویت زبان محاوره‌ای، تنوع فرهنگی، و پشتیبانی از مدرسان کم‌تجربه نیاز به بهبود دارد. پیشنهاد می‌شود در ویرایش‌های بعدی، محتوای فرهنگی غنی‌تر، مثال‌های واقعی‌تر، و راهنمای جامع‌تری برای مدرسان ارائه شود.