واکاوی شاخصه‌های پوچ‌زدایی از برنامه‌های درسی در راستای غنی‌سازی محتوای کتاب‎های درسی دانشگاه فرهنگیان

نویسندگان

1 استادیار،گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان،تهران، ایران.

3 استادیار،گروه آموزش علوم تربیتی ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

4 کارشناسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان ،تهران، ایران.

doi
10.30487/rwab.2024.1999998.1563
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های پوچ‌زدایی از برنامه‌های درسی رشتۀ آموزش ابتدایی در راستای غنی‌سازی کتب دانشگاهی دانشجو‌ـ‌معلمان در دانشگاه فرهنگیان بود. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون بود. مشارکت‌کنندگان اساتید و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان استان آذربایجان غربی در سال تحصیلی 1400ـ1401 بوده است که 23 نفر از آنان به صورت نمونه‌گیری هدفمند از نوع مطلوب مورد مصاحبه قرار گرفتند. مصاحبه ها از نوع نیمه‌ساختارمند بوده و نمونه‌گیری تا اشباع داده‌ها ادامه یافت. برای اعتبارسنجی یافته‌ها از درگیری طولانی مدت، تحلیل موارد منفی، حسابرسی پژوهش و توصیف غنی داده‌ها استفاده شد. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از فرایند 3 مرحله‌ای ترکیبی متشکل از روش کینگ و هاروکس (2010)، براون وکلارک (2006) و آتراید‌ـ‌استرلینگ (2001) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد 8 مؤلفۀ رویکرد سازمانی، کنش ‌آموزشی، خودانگاره‌معلمی، سطح‌شناسی برنامۀ ‌درسی، سنتزگرایی، کارآفرینی، کاوشگری شناختی و خودتعیین‌گری مضامین فراگیری هستند که با 25 مضمون سازمان‌دهنده و 175 مضمون پایه در جهت حذف یا کاهش روند پوچ‌گرایی برنامه‌های درسی دانشگاهی مؤثرند. در نتیجه با شناسایی عوامل مؤثر بر روند پوچ‌زدایی برنامه‌های درسی و برنامه‌ریزی برای رفع یا کاهش اثرگذاری آن، بسترهای غنی‌سازی مادی و معنوی کتب درسی را فراهم آورد تا تجارب آموزشی و پژوهشی دانشجو‌ـ‌معلمان ارتقا یابد..