تدوین و اعتباریابی چارچوبی برای طراحی و تولید کتاب درسی دانشگاهی الکترونیکی

نویسندگان

1 استادیار، تکنولوژی آموزشی، پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.

doi
10.30487/rwab.2024.2018066.1594
چکیده

پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی چارچوبی برای طراحی و تولید کتاب‌های درسی دانشگاهی الکترونیکی انجام شد. برای رسیدن به این هدف، از روش پژوهش آمیخته از نوع طرح اکتشافی استفاده شد. در ابتدا، با استفاده از تحلیل محتوای کیفی به روش استقرائی، مؤلفه‌ها و شاخص‌های کتاب درسی الکترونیکی از درون نتایج پژوهش‌های مرتبط با این نوع از کتاب‌ها استخراج شد. جامعۀ آماری پژوهش در بخش کیفی پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام‌شده در مورد کتاب‌ درسی الکترونیکی برگرفته از پایگاه‌های اطلاعاتی بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند تعداد 41 پژوهش انتخاب، و جهت استخراج مؤلفه‌ها و شاخص‌ها به روش تحلیل مضمون مورد تحلیل قرار گرفتند. بعد از اصلاحات لازم بر اساس نظرات شش نفر از متخصصان، چارچوب پیشنهادی تحت عنوان «چارچوب طراحی و تولید کتاب درسی دانشگاهی الکترونیکی» تدوین شد. سپس در بخش کمّی، جهت اعتباریابی درونی چارچوب پیشنهادی، تصویر چارچوب و توضیحات مربوط به آن به پیوست یک پرسشنامه در اختیار نمونه‌ای به تعداد 30 نفر از متخصصان تکنولوژی آموزشی و یادگیری الکترونیکی، کتاب درسی دانشگاهی، و نشر الکترونیک قرار گرفت. بر اساس نتایج تحلیل کیفی، برای چارچوب پیشنهادی کتاب درسی الکترونیکی، تعداد چهار مؤلفۀ اصلی محتوایی، آموزشی، فناوری، و نشر الکترونیک، و 38 مؤلفۀ خرد به دست آمد. نتایج حاصل از اعتباریابی درونی چارچوب بر اساس نظرات متخصصان که تحلیل داده‌های آن با استفاده آزمون‌های آماری T تک نمونه‌ای، نسبت روایی محتوایی، و ضریب روایی محتوایی، ‌و توسط نرم‌افزار SPSS نسخۀ 22 انجام شد، نشان داد که چارچوب پیشنهادی از اعتبار بالایی برخوردار است. بنابراین چارچوب پیشنهادیِ حاصل از این پژوهش را می‌توان به عنوان راهنمایی عملی برای طراحی و تولید کتاب‌های درسی دانشگاهی الکترونیکی به کار برد.