نسخ خطی و فهرست‏نویسی آن در ایران

doi
چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی تولید نسخ خطی و فهرست نگاری آن در قلمرو فرهنگ و تمدن اسلامی- ایرانی است. روش: پژوهش حاضر به روش پیمایشی و به صورت مطالعات کتابخانه‌ای انجام گرفته است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که در تولید نسخ خطی انگیزه‌های گوناگونی از جمله انگیزه مذهبی، فرهنگی و اقتصادی دخیل بوده است. در زمینه سازماندهی نیز اساتید برجسته فهرست‏نگار ایرانی با سه شیوه سنتی، میانه و مدرن به فهرست‏نویسی این آثار ارزنده تمدن اسلامی پرداخته‌اند. در روند فهرست‏نویسی هر دوره نسبت به دوره‌های بعد تفاوت‌های چشمگیری وجود دارد. در دو شیوه سنتی و میانه میزان تفاوت کار فهرست‏نگاران به گونه‌ای است که آثار سلیقه‌های فهرست‏نگاران در آن مشهود است. در شیوه مدرن فهرست‏نویسی نسخ خطی تا حدودی از قواعد فهرست‏نگاری کتب چاپی استفاده شده است هر چند این شیوه مورد استقبال بیشتر کتابخانه‌ها و فهرست‏نگاران خطی قرار نگرفته است و بنابراین می‌توان گفت در ایران طراحی و تدوین یک شیوه استاندارد فهرست نویسی نسخ خطی (ترجیحاً با محوریت کتابخانه ملی و همکاری کتابخانه‌های بزرگ) امری ضروری است.