بررسی اصول فرهنگ‌نویسی و فرآیندهای واژه‌‌گزینی (مورد مطالعه کتاب

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان ادبیات عرب، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، رشته مترجمی عربی، گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

doi
10.30487/rwab.2023.1996046.1559
چکیده

پیشگامان هر رشتة علمی همواره با پیدایش کلمات، اصطلاحات نوین، نخست؛ فرهنگ اصطلاحات آن علم را تدوین می‌‌کنند تا بتوانند راه تفهیم و تفاهم و گسترش آن علم را بگشایند. واژه‌گزینی و معادل‌‌سازی برای اصطلاحات در حوزة دانش‌‌های تخصصی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده است. وفور واژگان، اصطلاحات و تعبیرات در ادبیات و تنوع حوزه‌‌‌‌های موضوعات و فنون ادبی که زیرمجموعه‌‌های بسیاری نیز دارند، معادل‌‌یابی این ترکیبات و اصطلاحات را به یکی از مشکلات و چالش‌‌های فرهنگ‌‌نویسی دوزبانة عربی به فارسی در زمینة اصطلاحات ادبی بدل کرده است. این جستار کوشیده با روش توصیفی­ تحلیلی ضمن تبیین فرایندهای صرفی در واژه‌‌گزینی و معادل‌‌یابی در تألیف دانشگاهی با عنوان «فرهنگ واژگان و اصطلاحات ادبی عربی­ فارسی»، اصول و معیارهای مهم در فرهنگ‌‌نویسی تخصصی واژگان و اصطلاحات ادبی را بررسی کند. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که در عین نقصان برخی مؤلفه‌‌های ظاهری و محتوایی کلان ساختار، تلاش شایان توجهی برای تدوین فرهنگ ‌‌لغتی جامع صورت گرفته است. همچنین بیشترین روشی که در خردساختار این فرهنگ لغت برای واژه‌‌گزینی اصطلاحات ادبی فارسی استفاده ‌شده، روش ترجمة قرضی و برای اصطلاحات عربی روش اشتقاق و ترکیب بوده است.