فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص‌‌ها و مؤلفه‌‌های تربیت سیاسی در کتب و برنامه‌‌های درسی آموزش عالی است. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و روش آن سنتزپژوهی است. جامعة پژوهش تمامی مقالاتی هستند (201 مقاله) که از سال 1389 تا 1401 خورشیدی و 2015 تا 2023 در مورد شاخص‌‌های تربیت سیاسی در کتاب‌ها و برنامه‌‌های درسی آموزش عالی ارائه شده‌‌اند. نمونة پژوهش 32 مقاله است که این تعداد براساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده‌‌ها و به‌صورت هدفمند انتخاب شده‌‌اند. داده‌‌های پژوهش از تحلیل کیفی مقالات مورد مطالعه، گردآوری شده‌‌اند. با تجزیه‌و‌تحلیل داده‌‌ها، ابعاد تربیت سیاسی در کتب دانشگاهی در سه بعد، 19 عامل و 69 مقوله شامل بعد دانش سیاسی (توجه به مبانی تربیت سیاسی، آگاهی از مسائل روز، شناخت حقوق خود و دیگران، آگاهی از مفاهیم سیاسی– اجتماعی، شناخت فرهنگی و سواد رسانه‌‌ای)، بعد بینش سیاسی (مشتمل بر مؤلفه‌‌های توجه به هویت و خصایص فردی، داشتن بودن روحیة تعاون و همکاری، وجدان کاری، تمایل به رقابت سازنده، قانون‌‌گرایی و توجه به هویت ملی) و بعد کنش سیاسی (مشتمل بر مطالبه‌‌گری و احقاق حق، تصمیم‌‌گیری معقول و منطقی، توانمندی در استدلال، توانایی مشارکت و همکاری، پاسداری از استقلال و آزادی ملی، توانایی تحلیل منطقی وقایع، ریسک‌پذیری) طبقه‌بندی شدند. نتایج نشان داد تربیت سیاسی دانشجویان دارای ابعاد مختلفی است که تنها توجه به یک بعد آن در کتب دانشگاهی و برنامه‌‌های درسی کارساز نیست. ازاین‌رو تلفیق و در نظر گرفتن سایر ابعاد به بهبود فرایند تربیت سیاسی دانشجویان منجر می‌‌شود.