فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: برنج ( Oryza sativa L.) محصول مهمی است که در سراسر دنیا برای تأمین تقاضای رو به رشد غذا در جهان کشت می‌شود. در کشاورزی پایدار کاربرد کودهای زیستی نقش ویژه­ای در افزایش تولید محصول و حفظ حاصلخیزی پایدار خاک دارد که باید تاثیر آنها بر رقابت علف­های هرز مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر مدیریت کود نیتروژن و ریزوباکتریهای محرک رشد بر عملکرد برنج در رقابت با علف‌های هرز انجام شد. مواد و روش‌ها: به‌منظور بررسی اثر باکتری­های محرک رشد و کود نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج (طارم هاشمی) در شرایط حضور علف‌های هرز آزمایشی فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1401 در شهرستان بابل انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 1) شاهد (عدم مصرف کود نیتروژن و تلقیح باکتری)؛ 2) کود شیمیایی نیتروژن (100 درصد)؛ 3) تلقیح با باکتری Enterobacter sp.؛ 4) تلقیح با باکتری Ensifer sp.؛ 5) تلقیح با باکتری Burkholderia capacia ؛ 6) کاربرد تلفیقی باکتری Enterobacter sp. + 50 درصد کود نیتروژن؛ 7) کاربرد تلفیقی باکتری Ensifer sp. + 50 درصد کود نیتروژن؛ 8) کاربرد تلفیقی باکتری Burkhoderia capacia + 50 درصد کود نیتروژن به‌عنوان عامل اول و دو سطح عدم حضور و حضور علف هرز به‌عنوان عامل دوم بود. در مرحله برداشت نهایی، تراکم و وزن خشک علف‌های هرز، صفات مورفولوژیک و عملکرد و اجزای عملکرد برنج بررسی شد. یافته‌ها: با توجه به نتایج علف‌های هرز اویارسلام ( Cyperus rotondus L.)، سوروف ( Echinochloa crus-galli ) و قاشق‌واش ( Alisma plantago-aquatica L.) در مزرعه حضور داشتند و تراکم و وزن خشک این علف‌های هرز در اثر اعمال تیمار کود شیمیایی افزایش یافت. در بین تیمارهای کودی مورد بررسی، بیشترین تعداد پنجه (03/21 عدد در بوته)، تعداد خوشه (80/17 عدد در بوته)، تعداد دانه پر (156) و تعداد دانه کل (159) در تیمار ترکیبی انتروباکتر+ 50 درصد کود نیتروژن و عدم حضور علف هرز به‌دست آمد، درحالی‌که بیشترین ارتفاع (83/134 سانتی­متر) و وزن هزار دانه (18/25) در تیمار کاربرد کود نیتروژن (100 درصد) به‌دست آمد. علاوه براین، بالاترین شاخص سطح برگ  (08/6) نیز در تیمار کاربرد کود نیتروژن (100 درصد) و در عدم حضور علف‌های هرز دیده شد. با توجه به نتایج بیشترین عملکرد دانه (4248 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد بیولوژیک (9314 کیلوگرم در هکتار) در تیمار ترکیبی انتروباکتر + 50 درصد کود نیتروژن در شرایط عاری از علف هرز مشاهده شد که به‌ترتیب 10/97 و 41/49 درصد بیشتر از تیمار شاهد در شرایط حضور علف‌های هرز بود. نتیجه‌گیری: نتایج مطالعه حاضر استفاده از کاربرد ترکیبی تیمار انتروباکتر+ نیتروژن (50 درصد) را برای بهبود عملکرد برنج و حفظ سلامت خاک پیشنهاد می‌کند. به‌طورکلی استفاده از باکتری­های محرک رشد می­تواند با اثر مثبت بر روی عملکرد گیاه زراعی بخصوص در شرایط رقابت با علف‌های هرز، مصرف کودها وسموم شیمیایی را کاهش دهد که این امر راهبرد مهمی در جهت حرکت به سمت کشاورزی پایدار می­باشد.