اثر کیفیت نور و روش تهیه قلمه برگی بر ریشهزایی و تولید ریزوم گیاه زاموفیلیا (Zamioculcas zamiifolia)
نویسندگان
doi
10.22034/saps.2025.60015.3181چکیده
مقدمه و اهداف: گیاهان برگساره ای گروه بزرگی از گیاهان آپارتمانی هستند که بخاطر داشتن برگ های زیبا مورد توجه عموم مردم هستند. گیاه زاموفیلیا ( Zamioculcas zamiifolia ) بهعنوان یک گیاه زینتی با ارزش از این گروه شناخته می شود. ازدیاد تجاری این گیاه به کمک قلمه های برگی است. طولانی بودن زمان تکثیر یکی از موانع اصلی در ازدیاد تجاری این گیاه به شمار می رود. یافتن راهکارهای مناسب برای رفع این مشکل می تواند بسیار ارزشمند باشد. استفاده از کیفیت مناسب نور در ازدیاد قلمه برگی شاید بتواند به حل این مشکل کمک کند. مواد و روشها: آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. فاکتور اول شامل نوع قلمه در سه سطح: 1- قلمههای برگچهای کامل 2- قلمههای برگچهای همراه دو سانتیمتر از نصف دمبرگ 3- قلمه برگچهای شامل نصف برگچه با برش طولی از محل رگبرگ اصلی بود. فاکتور دوم کیفیت نور شامل نورهای قرمز (650 نانومتر)، آبی (460 نانومتر)، بنفش (400 نانومتر) و سفید بود. برگچه ها از بخش میانی یک برگ بالغ از گیاه مادری در حال رشد بدست آمدند. شدت نور مورد استفاده در تمامی تیمارها 200 میکرومول فوتون بر مترمربع بر ثانیه تنظیم شد. اندازهگیری صفات طول و عرض ریزوم، تعداد ریزوم و ریشه، میانگین ریشه، شاخص کلروفیل در زمانهای 80، 110 و 140 روز از کاشت انجام شد. یافتهها: نمونه برگچه با دمبرگ در طول سه زمان بیشترین طول ریزوم را نشان داد که از 27/16 میلیمتر در 80 روز به 4/22 میلیمتر در 140 روز رسید. همچنین، نور بنفش و نمونه برگچه کامل بیشترین عرض ریزوم را تولید کردند. نمونه برگچه کامل در تمامی شرایط نوری بیشترین تعداد ریشه را تولید کرد. نمونه نصف برگچه کمترین تعداد و کوتاهترین ریشه ها را تولید کرد. نور بنفش بهعنوان مؤثرترین نور در افزایش راندمان تکثیر شناسایی شد. بعد از نور بنفش تاثیر نور قرمز در راندمان تکثیر بیشتر از نور سفید و آبی بود. نور سفید بیشترین میزان شاخص کلروفیل را در دو زمان آخر اندازهگیری نشان داد.کمترین میزان شاخص کلروفیل در نور بنفش و در نمونه نصف برگچه مشاهده شد. نتیجهگیری: استفاده از نور بنفش میتواند بهعنوان یک روش مؤثر در افزایش تولید ریزوم و ریشه در این گیاه زینتی مورد توجه قرار گیرد.قلمه های نصف برگچه برای افزایش تعداد ریزوم ها و درنتیجه افزایش شمار گیاهان تولیدی کارآیی بیشتری دارند هرچند در مراحل اول کیفیت ریشه های تولیدی آنها پایین است.