فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش‌های مرتبط با اندیشۀ فقهی امامیه در دهه‌های اخیر پیشرفت چشم‌گیری داشته و صورت‌بندی بسیاری از مباحث را تغییر داده است. پژوهندگان تلاش کرده‌اند از کلیشه‌های موجود فاصله بگیرند و با نگاهی متفاوت به تاریخ فقاهت بنگرند، اما هنوز پژوهش‌ها در ابتدای مسیر قرار دارد. رابرت گلیو از جملۀ پژوهندگانی است که با فاصله گرفتن از خوانش عقل‌ستیزانه از اخباریان، شناسایی تنوع در میان علمای اخباری، قرار دادن دغدغۀ یقین در کانون نظریۀ اخباری و نیز نفی تلقی پروتستانتیستی ازآموزه‌های اخباریان تلاش ارزشمندی برای شکلی از تاریخی‌نگری در برنامۀ پژوهشی خود انجام داده است که البته تمام و کمال نیست. انتقاد وارد به رهیافت نظری گلیو این است که در کار او گونه‌ای ذات‌گرایی در مقوله‌بندی علما به اخباری و اصولی مشاهده می‌شود. چنین برمی‌آید که گلیو خط تقسیم ستبری میان دو گروه از علمای امامیه می‌کشد و به این ترتیب به جای مطالعۀ بازنمایی‌ها و فهم‌های کنش‌گران تاریخی تعبیرهایی چون اخباری و اصولی را به‌مثابۀ واقعیت‌هایی انضمامی درنظر می‌گیرد، درحالی‌که از چشم‌اندازی تاریخی مفاهیم، تعاریف و مقوله‌ها نیز خود پدیدارهایی تاریخی هستند.در این مقاله با تمرکز بر کتاب اسلام نص‌گرا تلاش کرده‌ایم به کمک روش تحلیل مضمون و تحلیل متنی دستاوردهای پژوهشی این شیعه‌شناس را بررسی انتقادی کنیم و ظرفیت‌ها و نیز محدودیت‌های آن را نشان دهیم.