فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از این مقاله، بازخوانی انتقادی روایت کتاب بن‌لایه‌های شناخت از ایدالیسم استعلایی است. آموزه‌ای مناقشه‌برانگیز در فلسفه کانت که ناظر به نسبت میان پدیدار و شیء فی‌نفسه و بر سر تفسیر آن جریان‌های تفسیری گوناگونی شکل گرفته است و نزاع پیرامون آن تا به امروز ادامه دارد؛ به گونه‌ای که برخی این تمایز را تمایز معرفت‌شناختی و ناظر به دو نحوه لحاظ شیئی واحد می‌داند. در مقابل برخی دیگر این تمایز را تمایزی وجودشناختی می‌دانند؛ در این گروه دوم برخی این تمایز را مستلزم تحقق اشیاء در دو جهان متفاوت دانسته (تفسیر دوجهان) و برخی دیگر این تمایز را ناظر به دو دسته متفاوت از صفات شیئی واحد می‌دانند؛ در این نوشتار با استفاده از روش تحلیلی و کتابخانه‌ای، پس از بررسی تفاسیر گوناگون ناظر به این آموزه کانت، روایت کتاب بن‌لایه‌ها مورد تأمل انتقادی قرار می‌گیرد. مطابق خوانش این کتاب، ایدالیسم استعلایی یعنی قول به وجود اشیاء فی‌نفسه و تأثر ساحت شناخت از آنها، یکسره با مبانی کانت ناسازگار است. در نهایت یافته‌های این نوشتار حاکی از آن است که اولاً تفسیر این کتاب از این آموزه، در زمره تفاسیر دوجهان است؛ اما با نظر به پژوهش‌های متأخر کانت‌شناسانه، که این تفسیر در چهارچوب فلسفه کانت، تفسیری سازگار و قابل دفاع است.