فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: به­دلیل محدودیت منابع آب مناسب در نواحی خشک و نیمه­خشک، آب شور منبع بسیار مهمی برای آبیاری در این مناطق می­باشد. تحریک گیاهان با استفاده از آب مغناطیسی و اثر تعدیل کنندگی آن بر شوری آب به­عنوان راهی برای افزایش کمیت و کیفیت محصول مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی خصوصیات سیستم ریشه‌ای گونه‌های مختلف گندم تحت کاربرد آب مغناطیسی و تنش شوری بود. مواد و روش‌ها: آزمایش به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1398 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز اجرا شد. عامل اول نوع آب (معمولی و مغناطیسی)، عامل دوم شوری آب آبیاری (شاهد (آب مقطر)، 3 و 6 دسی­زیمنس بر متر (کلرید سدیم)) و عامل سوم شش ژنوتیپ گندم شامل دیپلوئید ( Triticum monococcum )، تتراپلوئید (گندم دوروم ارقام ساوز، پرشین و دهدشت) و هگزاپلوئید (گندم نان ارقام چمران، کوه دشت) بودند.. یافته‌ها: در شوری‌های متوسط و شدید میانگین قطر طوقه، وزن خشک ریشه، حجم ریشه، غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در ریشه و اندام هوایی کاهش و سطح ریشه، طول تجمعی ریشه و غلظت سدیم در ریشه و اندام هوایی افزایش معنی‌داری داشتند. آب مغناطیسی اثرات منفی تنش شوری را با افزایش قطر طوقه (8/14 درصد)، وزن خشک ریشه (4/56 درصد)، عمق ریشه دوانی (6/34 درصد)، حجم (تقریباً 2 برابر)، سطح (2/67 درصد) و طول تجمعی ریشه (1/75 درصد)، نسبت ریشه به اندام هوایی (1/30 درصد)، غلظت پتاسیم (به­ترتیب 9/14 و 2/8 درصد) و نسبت پتاسیم به سدیم (به­ترتیب 5/20 و 1/13 درصد) در ریشه و اندام هوایی و کاهش غلظت سدیم در ریشه و اندام هوایی (به­ترتیب 9/7 و 8/9 درصد) تعدیل کرد. میانگین صفات، برتری ارقام کوهدشت و چمران را در مقایسه با سایر گونه­های گندم در سطوح مختلف شوری نشان داد. نتیجه‌گیری: وزن خشک اندام هوایی وریشه، حجم ریشه، سطح ریشه، طول تجمعی ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی، غلظت پتاسیم و نسبت پتاسیم به سدیم در ریشه و اندام هوایی با مغناطیس کردن آب آبیاری بهبود یافت. از نظر صفات ریشه و همچنین تولید بیوماس ، برتری ارقام کوهدشت و چمران نسبت به سایر گونه­ها تحت تنش شوری با کاربرد آب مغناطیسی مشهود بود. بنابراین، در مناطقی که دسترسی به آب غیر شور امکان پذیر نیست، کاربرد آب مغناطیس شده و استفاده از ارقام مقاومی مانند کوهدشت و چمران برای بهبود عملکرد گندم پیشنهاد می­شود.