شاخص‌ها و مؤلفه‌های شایستگی مؤلفان کتب درسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 دانشیار مطالعات برنامه درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران

4 استادیار گروه علوم تربیتی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران.

doi
10.30487/rwab.2023.1986012.1542
چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی  شایستگی‏های مؤلفان کتب درسی بود. رویکرد پژوهش حاضر کیفی و روش آن سنتزپژوهی بود. جامعۀ پژوهش تمام مقالاتی هستند (124 مقاله) که از سال 1390 تا 1400ش و 2007 تا 2022 م درمورد شایستگی‏های مؤلفان کتب درسی ارائه شده‏اند. نمونۀ پژوهش سی مقاله بود که این تعداد براساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده‏ها و به‌صورت هدفمند انتخاب شده‏اند. داده‏های پژوهش با استفاده از تحلیل کیفی مقالات مورد مطالعه، گردآوری شده‏اند. تجزیه و تحلیل داده‏ها با استفاده از الگوی شش مرحله‏ای روبرتس بوده است. ابعاد توسعۀ حرفه‏ای معلمان در سه بُعد، سیزده عامل و 77 مقوله شامل بُعد شایستگی‏های عمومی(مهارت‏های ادراکی، مهارت‏های شناختی، انگیزش و توسعه‌یافتگی)؛ بُعد شایستگی‏های تخصصی (سواد اطلاعاتی، مهارت‏های حرفه‏ای­ تخصصی تألیف، مهارت‏های روان‏شناختی، آشنایی با قوانین تألیف و مدیریت دانش پداگوژیک) و بُعد تعهد (تعهد حرفه‏ای، اخلاقی، اجتماعی، ملی و دینی) طبقه‌بندی شدند. نتایج نشان داد که برای تألیف مناسب کتب درسی مؤلفان نیاز به شایستگی‏های عمومی، تخصصی و تعهدی نسبت‌به حرفه خود دارند. شایستگی‏های مؤلفان در تمام ابعاد سه‌گانه نیازمند نگاهی فراسازمانی و ملی است تا بتوان به اهداف بهسازی منابع آموزشی دست یافت. ازاین‌رو توجه به این دست شایستگی‏ها برای مؤلفان با توجه به اهمیت و جایگاه محتوای رسمی که در کشور ما در غالب کتاب در مدارس و دانشگاه‏ها ارائه می‏شود، از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است.