ارزیابی میزان انطباق برنامۀ درسی قصدشده در کتاب اخلاق اسلامی با برنامۀ درسی اجراشده و کسب‌شده در دانشگاه‌ها

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم،ایران.

doi
10.30487/rwab.2023.563123.1534
چکیده

هدف پژوهش حاضر ارزیابی میزان همخوانی و انطباق برنامۀ درسی قصدشده، اجراشده و کسب‌شدۀ اخلاق اسلامی در دانشگاه‌ها بود. روش پژوهش در برنامۀ درسی قصدشده تحلیل محتوا بود که اهداف کتاب درسی اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم) با اهداف بالادستی آن یعنی سرفصل مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی مطابقت داده شد. در برنامۀ درسی اجراشده از روش توصیفی با تکنیک مشاهده استفاده شد و کیفیت تدریس اساتید با چک‌لیست تهیه‌شده مطابقت داده شد. در برنامۀ درسی کسب‌شده نیز از پدیدارشناسی با دانشجویان دورۀ کارشناسی دانشگاه قم، پردیس فارابی و دانشگاه صنعتی قم استفاده شد. برای اعتباربخشی به یافته‏ها، اطلاعات و نتایج به‌دست آمده به مشارکت‌کنندگان ارسال شد که آن‌ها صحت متن خروجی را تأیید کردند. نتایج پژوهش نشان داد که هر چند مطابقت قابل قبولی بین اهداف بالادستی و اهداف قصدشدۀ کتاب اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم) وجود دارد، اما مواردی مانند آزادی و اختیار، نقش عقیده و عمل در تکوین شخصیت و اخلاق فردی از یاد رفته‌اند. در زمینه برنامۀ درسی اجراشده و تجربه‌شده هم مشخص شد که اساتید محتوای کتاب را به‌صورت مسئله‌محور، کاربردی و قابل فهم در کلاس تدریس کرده‌اند و به اشتراک گذاشته‌اند که نشان‏دهندۀ مناسب بودن و توفیق است. در برنامۀ درسی کسب‌شده هم آورده‌های جالب و جذابی برای دانشجویان و زیست اخلاقی آن‌ها فراهم شده است. در عین حال در این وجه از برنامه مشکلاتی مانند قدیمی بودن رویکردها و نپرداختن به علمای معاصر اخلاق، کسب تجربۀ سطحی و عمیق نبودن دانش‌ها و گرایش‌های کسب‌شده وجود دارد.واژه‌های کلیدی: