فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و اهداف: تولید گیاهان دارویی با استفاده از کودهای آلی و زیستی منجر به افزایش کمیت و کیفیت مواد مؤثره نظیر اسانس می­گردد. این مطالعه جهت ارزیابی اثر کودهای آلی و زیستی بر عملکرد و تولید اسانس ریحان سبز به منظور کاهش مصرف کود شیمیایی در منطقه کلاردشت، انجام شد. مواد و روش­ها: آزمایش به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با شش تیمار و سه تکرار در شهرستان کلاردشت در سال 1400 انجام شد. تیمارها شامل ورمی­کمپوست (10 تن در هکتار)، کود زیستی نیتروکسین (2 لیتر در هکتار)، کود زیستی بیوسوپرفسفات (2 لیتر در هکتار)، نیتروکسین + بیوسوپرفسفات، ورمی­کمپوست + نیتروکسین + بیوسوپرفسفات و کود شیمیایی (80 و 60 کیلوگرم در هکتار، به ترتیب نیتروژن و فسفر) بودند. صفات اندازه­گیری شده شامل ارتفاع بوته، وزن خشک بوته، مقدار نیتروژن در برگ، عملکرد خشک پیکره رویشی، میزان اسانس، عملکرد اسانس، مقدار سیترال، متیل کاویکول، ایی کاریوفیلن و ترانس آلفابرگاموتن در اسانس بودند. یافته­ها: نتایج نشان داد که تیمارها تأثیر معنی­داری بر صفات مورد مطالعه داشتند و بیشترین ارتفاع بوته (5/36 ساتی­متر) در تیمار بیوسوپرفسفات، بیشترین وزن خشک بوته (66/7 گرم بر بوته) و درصد نیتروژن برگ (06/2 درصد) در تیمار تلفیقی نیتروکسین و بیوسوپرفسفات و بیشترین عملکرد خشک پیکره رویشی (2/653 کیلوگرم در هکتار)، میزان اسانس (44/. درصد) و عملکرد اسانس (88/2 کیلوگرم در هکتار) در تیمار ورمی­کمپوست به­دست آمد. در بررسی اجزای اسانس، بیشترین میزان سیترال (33/58 درصد) در تیمار بیوسوپرفسفات و سپس تیمار ورمی­کمپوست (23/55 درصد)، بیشترین میزان ایی کاریوفیلن (37/4 درصد) در تیمار ورمی­کمپوست و بیشترین میزان متیل کاویکول (17/43 درصد) در تیمار کود شیمیایی مشاهده گردید. نتیجه­گیری: به طور کلی، نتایج این تحقیق نشان داد که کاربرد کودهای آلی و زیستی، به ویژه ورمی­کمپوست در مقایسه با کود شیمیایی، نقش قابل توجهی در افزایش عملکرد و کمیت و کیفیت اسانس ریحان داشتند.