تحلیل کیفی؛ تألیفی و طراحی آموزشی کتاب «دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه»
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری رشتۀ فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه فقه و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران،
2 استادیار رشتۀ فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه فقه و حقوق، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.30487/rwab.2022.547356.1491چکیده
در مسیر یاددهی و یادگیری، محتوا اهمیت بسیاری دارد. از همین رو، یکی از مواردی که لازم است در یک تحلیل آموزشی به آن توجه شود، تحلیل محتوای درسی است. کتابهای درسی لازم است به جز انطباق با موازین یاددهیـ یادگیری، بر مبنای اصول تحلیل محتوا تدوین و گزینش و به شیوۀ مناسب ارائه شده باشند. مطالعۀ حاضر با هدف شناسایی و اعتباریابی این اصول در کتاب دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه شیخ باقر ایروانی انجام گرفت. این کتاب تنها کتاب درسیای است که براساس اصول و معیارهای تدوینی، تهیه شده و از دروس تخصصی مقطع سطح سه حوزه و کارشناسی ارشد دانشگاه است. روش پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفی با دو شیوۀ ارزیابی علمی ـ تألیفی و طراحی آموزشی و به گونۀ توصیفیـ تحلیلی است؛ بدین صورت که علاوه بر تحلیل محتوایی کتاب، به شناسایی و اعتباریابی اقتضائات تدوینی نیز پرداخته شد. یافتههای این پژوهش حاکی از آن است که این کتاب علیرغم آنکه نسبت به کتابهای دیگری که در این زمینه نوشته شده، از ملاکهای طراحی آموزشی برخوردار بوده ولیکن در رعایت مواردی در بخش مقدمات (مقدمه و فهرست مطالب) و پیکره درس (اهداف رفتاری، پیشسازماندهنده، سؤالات میانمتنی) ضعیف عمل کرده است و فاصلۀ زیادی با استانداردهای تدوینی دارد و از لحاظ انطباق با معیارهای ارزیابی علمی ـ تألیفی نیز در سطح متوسطی قرار دارد.
