نقش مجاز در انسجام دستوری متن
نویسندگان
1 استادیار زبانشناسی، عضو هیئت علمی پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی «سمت»
doi
چکیده
مقالة حاضر میکوشد تا نشان دهد مجاز فراتر از جایگزینی صِرف واژهها در انسجام متن نقشآفرینی میکند؛ بنابراین در این مقاله مجاز پدیدهای مفهومی و مربوط به شناخت و نه مربوط به زبان تلقی میشود. چرا که به باور ما مجاز با ایجاد تعامل بین سه گسترۀ شناختشناسی، هستیشناسی و زبانشناسی، انسجام متنی را رقم میزند. این امر خاصِ زبان ادبی نیست، بلکه در زبان روزمره هم شاهد آن هستیم. برای اثبات چنین مدعایی نگاهی نشانهشناختی و شناختی به مجاز را برمیگزینیم و با اتخاذ رویکرد انسجام هلیدی و حسن (1976) میکوشیم نشان دهیم با جایگزینی نگاهی مجازی به جای این رویکرد صوری میتوان تحلیلهایی هم فراگیرتر و هم سادهتر ارائه داد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که مجاز نهتنها میتواند چنین نقشی را ایفا کند، بلکه حتی خلق و سازماندهی متن را هم رقم میزند.