فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فن بیان مهارتی چندوجهی است که با برخی عوامل زبانی و غیرزبانی مرتبط است و از زبان عادی و روزمره گویشوران که تنها برای ایجاد ارتباط به­کار می­رود، پیچیده­تر است. در این مقاله، نگارندگان کوشیده­اند با رویکردی شنونده‌محور، با دخیل دانستن 21 شاخص­ از عوامل زبانی، پیرازبانی، فرازبانی و پادگفتمانی، کیفیت گفتار و فن بیان ده سخنگوی فارسی­زبان را ازدیدگاه صد شنونده فارسی‌زبان ارزیابی کنند تا روشن شود که به­نظر آن‌ها، کدام­یک از عوامل نشانه­شناختی مذکور بر کیفیت فن بیان سخنوران تأثیر بیشتری دارد. انتخاب این مؤلفه­­ها و شاخص­های مؤثر بر فن بیان، از اصول و نظریه­های گرایس (1975)، یول و برون (1989) و ادلوند و گاستافسون (2013) در چارچوب نشانه­شناسی اِکو (1979) برگرفته شده است. پس از گردآوری 21 هزار پاسخ از نظرسنجی جامعه آماری، نتایج حاصل از آمار توصیفی و استنباطی نشان می‌دهد که پرسش­نامه از سطح پایایی 89 درصد و اعتبار درونی 872/0 برخوردار است و به­نظر شنوندگان فارسی­زبان، ازبین چهار عامل بررسی­شده، به­ترتیب عامل­های نشانه­شناختی پیرازبانی و فرازبانی امتیاز بیشتری از دو عامل دیگر در نظرسنجی فن بیان ده سخنور فارسی­زبان داشته‌اند. به­سخن دیگر، شنوندگان تأثیر عوامل پیرازبانی و فرازبانی را در کیفیت فن بیان فرد سخنگو مؤثرتر از عوامل زبانی و پادگفتمانی می­دانند. با توجه به معرفی و تعیین میزان و درصد مشخصه­های مربوطه، امکان تعیین راهکارهای بهبود و تقویت عناصر تأثیرگذار در کیفیت فن بیان برای زبان فارسی وجود دارد.