کانون نشر حقایق اسلامی در عرصۀ مبارزات ملی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه مذاهب اسلامی تهران و عضو هیئت علمی گروه تاریخ مؤسسة آموزش عالی البرز قزوین
2 دانشیار تاریخ معاصر ایران و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره) قزوین
doi
چکیده
«کانون نشر حقایق اسلامی» از گروههای مذهبی مؤثر در جریان مبارزات ملیشدن صنعت نفت و حوادث پس از آن است که در سال 1323 و توسط محمدتقی شریعتی در مشهد تأسیس شد. با شروع جنبش ملی نفت، فعالیتهای این کانون از حالت فرهنگی صرف به تلاشی گستردهتر و حضور در عرصۀ سیاسی تبدیل شد. در آستانۀ انتخابات مجلس هفدهم، شریعتی در صدر فهرست انجمنهای اسلامی شهر، که زیر عنوان «جمعیتهای مؤتلف اسلامی» گرد هم آمده بودند، قرار گرفت و اعضای کانون وی بیشترین تلاش را برای برگزیدن کاندیداهای همراه با دولت مصدّق انجام دادند. در اثنای اختلافعقیدهای که میان آیتالله کاشانی و دکتر مصدّق، در ادامۀ مبارزات ملی، روی داد کانون، برخلاف بینش اسلامی و پشتیبانی پیشین خود از کاشانی، تا پایان کار خویش به حمایت از مصدّق پرداخت؛ زیرا تفکرات او را با برنامههای خویش همسوتر میدید. سرانجام پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و تا پیش از تابستان ۱۳۳۶، که کانون برای نخستین بار تعطیل شد، کانون به مرکز فعالیتهای طرفداران مصدّق تبدیل شد. نویسندگان در این پژوهش، ضمن بررسی مقدمات جریان نهضت ملی، جایگاه و میزان تأثیر کانون نشر حقایق اسلامی را در نهضت ملی تحلیل کرده و به شناسایی علل اقداماتی چون تشکیل جمعیتهای مؤتلف اسلامی و حضور فعالانۀ سیاسی کانون در عرصۀ مبارزات، تا پایان دولت مصدّق و نهضت ملی، پرداختهاند.
